Từ quản lý đất đai, an toàn giao thông, hoạt động tín dụng đến đấu thầu, hàng miễn thuế và sản xuất nông nghiệp, nhiều quy định mới bắt đầu có hiệu lực trong tháng 8/2026. Điểm chung của đợt điều chỉnh lần này là tăng trách nhiệm tuân thủ, khai thác dữ liệu điện tử và thu hẹp những khoảng trống từng gây khó khăn cho công tác quản lý.
Phạm vi rà soát: các văn bản quy phạm pháp luật cấp trung ương có ngày hiệu lực trong tháng 8/2026, được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật đến 11 giờ 08 phút ngày 2/8/2026. Bài viết không bao gồm quyết định cá biệt, văn bản của từng địa phương hoặc văn bản được ban hành, cập nhật sau thời điểm rà soát.
Những thay đổi đầu tiên từ ngày 1/8
Ngay từ đầu tháng, hệ thống pháp luật ghi nhận một loạt văn bản mới trong các lĩnh vực tư pháp, thú y, xây dựng, tài chính và quản lý cán bộ.
Đáng chú ý nhất đối với hoạt động xét xử là Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao. Theo quy định mới, người tham dự phiên tòa, phiên họp không được tự ý mang vào phòng xử án các thiết bị có khả năng truyền, thu thập, xử lý hoặc lưu trữ dữ liệu như điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh có tính năng ghi hình, trừ trường hợp được thẩm phán chủ tọa cho phép.
Việc ghi âm lời nói, ghi hình diễn biến phiên tòa cũng phải tuân theo sự điều hành của thẩm phán. Hình ảnh tại phiên tòa về nguyên tắc chỉ được ghi trong thời gian khai mạc, tuyên án hoặc công bố quyết định; việc ghi hình hội đồng xét xử và thẩm phán phải được người chủ trì đồng ý. Quy định này hướng tới bảo đảm tính trang nghiêm của hoạt động xét xử, đồng thời hạn chế nguy cơ phát tán dữ liệu tố tụng không đúng mục đích.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Nghị định số 204/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y cũng có hiệu lực từ ngày 1/8. Văn bản hình thành cơ sở pháp lý mới để xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến phòng, chống dịch bệnh động vật, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y, thuốc thú y và hành nghề thú y.
Cùng ngày, Thông tư số 29/2026/TT-BXD bắt đầu hướng dẫn việc quản lý, sử dụng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ và quy trình tiếp nhận dữ liệu do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Xây dựng. Điều này tạo hành lang pháp lý rõ hơn cho việc sử dụng hình ảnh, video và dữ liệu từ xã hội trong phát hiện, xác minh vi phạm.
Một số văn bản mang tính tổ chức và “làm sạch” hệ thống pháp luật cũng có hiệu lực từ ngày 1/8. Trong đó, Thông tư số 03/2026/TT-DTTG bãi bỏ các văn bản không còn phù hợp thuộc thẩm quyền của Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Thông tư số 67/2026/TT-BTC bãi bỏ quy định cũ về tiền lương, thù lao, tiền thưởng của kiểm soát viên tại một số doanh nghiệp nhà nước và một phần chính sách hỗ trợ tài chính đối với đơn vị sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số.
Đối với cán bộ thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ, Thông tư số 32/2026/TT-BKHCN quy định các lĩnh vực và thời hạn mà người từng giữ chức vụ, quyền hạn không được thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp sau khi thôi chức. Đây là một trong những công cụ phòng ngừa xung đột lợi ích và tình trạng sử dụng thông tin, quan hệ công vụ để phục vụ lợi ích kinh doanh tư nhân.
Ngoài ra, Thông tư số 75/2026/TT-BQP quy định chế độ quản lý, lưu trữ, khai thác và sử dụng hồ sơ tạm giữ, tạm giam trong Quân đội nhân dân, cũng được áp dụng từ ngày 1/8.