BOJ để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong tháng 9, lợi suất trái phiếu Nhật lên đỉnh nhiều thập kỷ

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang phát đi tín hiệu rõ ràng hơn về khả năng tiếp tục tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách ngày 17–18/9/2026. Tuy nhiên, BOJ chưa cam kết trước về quyết định cuối cùng và vẫn đặt điều kiện vào diễn biến kinh tế, lạm phát, tỷ giá cùng tác động tích lũy của năm lần nâng lãi suất trước đó.

Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho biết Hội đồng Chính sách sẽ đánh giá liệu nền kinh tế có tiếp tục vận động phù hợp với kịch bản cơ sở hay không, đồng thời xem xét mức độ gia tăng của rủi ro lạm phát. Phát biểu này khiến thị trường nghiêng mạnh hơn về khả năng BOJ tăng lãi suất ngay trong tháng 9, nhưng không thể được diễn giải thành một quyết định đã được xác lập.

BOJ thận trọng nhưng chuyển trọng tâm sang rủi ro lạm phát

Theo ông Ueda, BOJ vẫn có định hướng tiếp tục nâng lãi suất khi điều kiện tài chính tại Nhật Bản còn mang tính hỗ trợ. Tuy vậy, ngân hàng trung ương cần đánh giá thận trọng ảnh hưởng cộng dồn của các đợt thắt chặt trước đối với tiêu dùng, đầu tư và tăng trưởng.

Lãi suất chính sách của Nhật Bản hiện ở mức khoảng 1%, sau lần tăng gần nhất vào tháng 6. Đây là mức cao nhất trong 31 năm. Tại cuộc họp tháng 7, BOJ giữ nguyên lãi suất với tỷ lệ biểu quyết 8–1. Thành viên duy nhất phản đối là ông Hajime Takata, người đề xuất tăng lãi suất lên 1,25%.

Ông Ueda xác định ba nguồn rủi ro lạm phát cần được theo dõi:

  • Giá năng lượng và chi phí nhập khẩu tăng do căng thẳng Trung Đông;

  • Nhu cầu đầu tư liên quan trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn;

  • Đồng yen yếu làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu.

BOJ dự kiến tổ chức cuộc họp chính sách tiếp theo trong hai ngày 17–18/9. Quyết định sẽ do toàn thể Hội đồng Chính sách thảo luận và biểu quyết, không do riêng thống đốc hoặc một thành viên hội đồng quyết định.

Lạm phát hiện tại chưa quá cao, nhưng dự báo tương lai đáng chú ý hơn

Số liệu của Cơ quan Thống kê Nhật Bản cho thấy chỉ số giá tiêu dùng tháng 7 tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước. CPI loại trừ thực phẩm tươi sống—chỉ tiêu thường được BOJ theo dõi—tăng 1,8%; CPI loại trừ cả thực phẩm tươi sống và năng lượng tăng 1,9%. Những con số này vẫn thấp hơn mục tiêu lạm phát 2% của BOJ. Tuy nhiên, chính sách tiền tệ thường phản ứng với triển vọng từ sáu tháng đến vài năm tiếp theo, không chỉ với một số liệu CPI đã công bố. Trong báo cáo triển vọng tháng 7, trung vị dự báo của các thành viên BOJ cho tài khóa 2026 là:

Chỉ tiêu

Dự báo trung vị

Tăng trưởng GDP thực

0,6%

CPI loại trừ thực phẩm tươi sống

2,5%

CPI loại trừ thực phẩm tươi sống và năng lượng

2,5%

BOJ dự báo lạm phát có thể tăng rõ rệt lên trên 2% từ nửa cuối tài khóa 2026, do giá dầu, giá chất bán dẫn, đồng yen mất giá và việc doanh nghiệp chuyển chi phí tiền lương sang giá bán. Rủi ro đối với tăng trưởng được đánh giá tương đối cân bằng, trong khi rủi ro đối với lạm phát nghiêng về phía tăng. Sự khác biệt giữa CPI thực tế 1,8–1,9% và dự báo trung bình 2,5% không phải mâu thuẫn dữ liệu. Con số thứ nhất phản ánh mức tăng giá trong một tháng so với cùng kỳ; con số thứ hai là dự báo cho cả tài khóa và bao gồm áp lực giá có thể xuất hiện trong những tháng tới.

Ông Takata kêu gọi tăng lãi suất linh hoạt hơn

Trong bài phát biểu chính thức ngày 2/9, ông Hajime Takata cho rằng năm 2026 đánh dấu một giai đoạn mới trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Nhật Bản. Theo ông, BOJ không nên bị ràng buộc bởi nhịp tăng lãi suất cố định hai lần mỗi năm như giai đoạn 2024–2025. Quyết định cần được đưa ra theo từng cuộc họp, dựa trên dữ liệu kinh tế, lạm phát, điều kiện tài chính và môi trường quốc tế. Ông Takata nhận định mục tiêu ổn định giá của BOJ gần như đã đạt được và lãi suất chính sách của Nhật Bản vẫn chưa tiến vào vùng trung lập. Tuy nhiên, ông không đưa ra mức lãi suất trung lập cụ thể hoặc khuyến nghị chính thức về quy mô của lần tăng tiếp theo. Quan điểm của ông Takata có giá trị trong việc nhận diện xu hướng tranh luận nội bộ, nhưng không đại diện cho quyết định của cả BOJ. Việc ông là thành viên duy nhất đề xuất tăng lên 1,25% tại cuộc họp tháng 7 cho thấy Hội đồng khi đó chưa đạt đồng thuận về việc đẩy nhanh chu kỳ thắt chặt.

Thị trường trái phiếu phản ứng mạnh

Sau các phát biểu mang tính thắt chặt, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn hai năm—nhạy cảm nhất với kỳ vọng lãi suất chính sách—tăng lên 1,830%, mức cao nhất kể từ năm 1995.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã chạm 3%, lần đầu tiên kể từ năm 1996. Khi lợi suất tăng, giá trái phiếu hiện hành giảm do nhà đầu tư yêu cầu mức sinh lời cao hơn để nắm giữ tài sản có thu nhập cố định. Kỳ vọng BOJ tăng lãi suất có thể tác động tới thị trường quốc tế qua hai kênh:

  1. Lợi suất trong nước cao hơn làm tài sản bằng yen hấp dẫn hơn, qua đó có thể thúc đẩy một bộ phận nhà đầu đầu tư Nhật Bản đưa vốn từ nước ngoài về nước.

  2. Chi phí phòng hộ tỷ giá và chênh lệch lãi suất thay đổi có thể làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu Mỹ và châu Âu.

Đây là cơ chế truyền dẫn có thể xảy ra, không phải bằng chứng cho thấy dòng vốn hồi hương quy mô lớn đã xuất hiện. Cần có dữ liệu giao dịch và dòng vốn thực tế trước khi kết luận BOJ trực tiếp gây ra đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu.

BOJ chỉ là một phần của áp lực toàn cầu

Lợi suất trái phiếu chính phủ đang tăng tại nhiều nền kinh tế:

  • Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên khoảng 4,80%, cao nhất kể từ giữa năm 2023;

  • Lợi suất trái phiếu Anh kỳ hạn 30 năm ở gần mức cao nhất trong ba thập kỷ;

  • Lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm lên mức chưa thấy từ năm 2011;

  • Lợi suất trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất kể từ năm 2008.

Đợt tăng lợi suất này còn liên quan giá dầu cao, kỳ vọng lạm phát kéo dài, khả năng các ngân hàng trung ương tiếp tục thắt chặt và lo ngại về quy mô nợ công.

Nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp cũng tăng mạnh. Dữ liệu LSEG được Reuters dẫn lại cho thấy Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle đã phát hành tổng cộng khoảng 220 tỷ USD trái phiếu trong năm 2026, hơn gấp đôi cả năm trước. Tổng phát hành trái phiếu doanh nghiệp toàn cầu đạt mức kỷ lục 4.900 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ. Nguồn cung lớn khiến nhà đầu tư có thêm lựa chọn và có thể yêu cầu lợi suất cao hơn. Do đó, cách diễn đạt chính xác là BOJ đang bổ sung áp lực lên thị trường trái phiếu, không phải nguyên nhân duy nhất của biến động toàn cầu.

 

Điều 2 Luật Ngân hàng Nhật Bản quy định BOJ thực hiện kiểm soát tiền tệ nhằm đạt ổn định giá cả, qua đó đóng góp vào sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế.

Điều 3 yêu cầu quyền tự chủ của BOJ trong kiểm soát tiền tệ phải được tôn trọng, đồng thời ngân hàng có trách nhiệm giải thích nội dung và quy trình ra quyết định. Điều 4 yêu cầu BOJ duy trì liên hệ, trao đổi đầy đủ với chính phủ để chính sách tiền tệ và chính sách kinh tế tổng thể có tính tương thích. Vì vậy, việc Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Nhật Bản có biện pháp tiền tệ “quyết đoán” không tạo ra nghĩa vụ pháp lý đối với BOJ. Quyết định lãi suất vẫn thuộc thẩm quyền độc lập của Hội đồng Chính sách BOJ và được thông qua theo biểu quyết đa số.

Cũng cần phân biệt chính sách tiền tệ với can thiệp tỷ giá. Bộ Tài chính Nhật Bản có thẩm quyền về chính sách can thiệp ngoại hối, còn BOJ thực hiện nghiệp vụ với tư cách đại lý. BOJ không tăng lãi suất chỉ để đạt một mức tỷ giá cụ thể, dù tỷ giá có thể được xem xét vì ảnh hưởng của nó đối với lạm phát và nền kinh tế.

Triển vọng cuộc họp tháng 9

Khả năng tăng lãi suất trong tháng 9 đã cao hơn rõ rệt, nhưng vẫn phụ thuộc vào ba điều kiện chính:

  • Lạm phát cơ bản tiếp tục hướng tới hoặc vượt mục tiêu 2%;

  • Nền kinh tế không suy yếu đáng kể dưới tác động của giá năng lượng và chi phí vay;

  • Thị trường tài chính không xuất hiện biến động mất trật tự buộc BOJ phải ưu tiên ổn định thanh khoản.

Nếu tăng lãi suất, phương án dễ được thị trường xem xét là nâng từ 1% lên khoảng 1,25%—mức ông Takata từng đề xuất. Tuy nhiên, đây chỉ là kịch bản thị trường, chưa phải quyết định hoặc hướng dẫn chính thức của BOJ.

Cách mô tả thận trọng nhất ở thời điểm hiện tại là: BOJ đã mở cửa cho việc tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 và sẽ quyết định dựa trên dữ liệu; chưa có cơ sở để khẳng định việc tăng lãi suất đã được chốt.

 

 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ảnh 1

Tin tức mới nhất