iQiyi thử nghiệm series AI dùng hình ảnh, giọng nói diễn viên theo cơ chế cấp phép

iQiyi giới thiệu dự án phim cổ trang “不羡鸳鸯只羡仙” (Bất Tiện Uyên Ương Chỉ Tiện Tiên), trong đó hình ảnh và giọng nói của hai diễn viên chính được sử dụng theo cơ chế cấp phép để tạo nhân vật bằng AI. Hai diễn viên không trực tiếp tham gia ghi hình, còn nhân vật, bối cảnh và phần hình ảnh của tác phẩm được tạo hoặc tổng hợp bằng công nghệ AI.

Theo thông tin được công bố ngày 22/9, hai diễn viên chính của dự án là Thẩm Vũ Khiết (Shen Yujie) và Trần Hạc Nhất (Chen Heyi). Nguồn truyền thông Trung Quốc cho biết hai diễn viên cấp phép sử dụng chân dung và giọng nói, nhưng không vào đoàn để thực hiện các cảnh quay truyền thống.

Điểm khác biệt của dự án nằm ở việc AI không chỉ được dùng như công cụ hậu kỳ hoặc tạo một số cảnh kỹ xảo. Theo mô tả được công bố, hình ảnh nhân vật, cảnh phim và phần thể hiện trên màn ảnh được tạo bằng AI dựa trên dữ liệu và quyền sử dụng mà diễn viên đã cho phép. Trong mô hình truyền thống, diễn viên trực tiếp xuất hiện tại trường quay, thực hiện biểu cảm, chuyển động và thoại. Với mô hình iQiyi đang thử nghiệm, phần xuất hiện trên màn hình có thể được hệ thống AI tạo ra mà diễn viên không cần trực tiếp thực hiện từng cảnh. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa diễn viên hoàn toàn không liên quan đến tác phẩm. Quyền sử dụng hình ảnh và giọng nói vẫn phải được xác lập thông qua cơ chế cấp phép.

iQiyi trước đó cho biết hệ thống AI艺人库 – thư viện nghệ sĩ AI của hãng được thiết kế theo nguyên tắc cấp phép theo từng dự án: nghệ sĩ đồng ý tham gia thư viện không có nghĩa nền tảng được tự động sử dụng hình ảnh của họ trong mọi phim. Việc sử dụng phải được trao đổi lại theo từng dự án và từng vai diễn, và nghệ sĩ vẫn có quyền không chấp nhận một vai cụ thể.

Điều 1018 Bộ luật Dân sự Trung Quốc quy định cá nhân có quyền đối với chân dung, bao gồm quyền tự mình tạo lập, sử dụng, công khai hoặc cho phép người khác sử dụng hình ảnh của mình.

Điều 1019 đồng thời cấm tổ chức, cá nhân sử dụng các biện pháp như công nghệ thông tin để giả mạo hoặc xâm phạm chân dung của người khác, đồng thời về nguyên tắc không được sử dụng hoặc công khai hình ảnh của một người nếu chưa có sự đồng ý, trừ các ngoại lệ do pháp luật quy định. Đáng chú ý, Điều 1023 quy định việc bảo vệ giọng nói của cá nhân được áp dụng tương tự các quy định về bảo vệ quyền đối với chân dung.

Điều này có ý nghĩa trực tiếp với AI tạo sinh. Một hệ thống có khả năng tạo khuôn mặt và giọng nói rất giống một diễn viên không vì thế mặc nhiên được quyền thương mại hóa hình ảnh đó. Trong trường hợp của dự án iQiyi, thông tin công bố cho biết hai diễn viên đã cấp phép cả hình ảnh và giọng nói, qua đó khác về bản chất với việc tự ý deepfake một người nổi tiếng.

Bộ luật Dân sự Trung Quốc còn quy định khi nội dung của hợp đồng cấp phép sử dụng hình ảnh không rõ ràng, cách giải thích phải theo hướng có lợi cho người có quyền đối với chân dung. Pháp luật cũng có quy định về thời hạn và việc chấm dứt hợp đồng cấp phép sử dụng hình ảnh trong một số trường hợp.

iQiyi trước đó mô tả cơ chế AI artist library theo nguyên tắc “một dự án, một vai diễn”, thay vì một lần đồng ý rồi nền tảng có quyền tái sử dụng vô hạn. Nền tảng cũng cho biết nội dung tạo ra phải trải qua quy trình kiểm tra và có cơ chế nhận diện nguồn AI. Vì vậy, từ việc Thẩm Vũ Khiết và Trần Hạc Nhất cho phép sử dụng hình ảnh trong series này không thể suy ra iQiyi được quyền dùng phiên bản AI của họ trong một phim khác, quảng cáo khác hoặc nhân vật khác, nếu phạm vi hợp đồng không bao gồm những mục đích đó.

Ngày 2/9/2026, Cục Quản lý Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc tổ chức hội nghị chuyên đề về “AI融像” và “AI融声” – tức sử dụng AI để tổng hợp hình ảnh và giọng nói trong micro-drama. Cơ quan quản lý nhấn mạnh nguyên tắc đầu tiên là mọi hành vi sử dụng AI để tổng hợp hình ảnh hoặc giọng nói của cá nhân phải có sự cho phép rõ ràng của người có quyền. Các nền tảng và đơn vị sản xuất cũng được yêu cầu thiết lập cơ chế quản trị từ khâu xác minh giấy phép, kiểm tra kỹ thuật, rà soát bằng con người đến lưu trữ thông tin để có thể truy xuất sau này. Như vậy, cơ chế cấp phép mà iQiyi đang áp dụng không chỉ là vấn đề đạo đức nghề nghiệp mà còn phù hợp với xu hướng quản lý đang được cơ quan chức năng Trung Quốc thúc đẩy.

Từ ngày 1/9/2025, Trung Quốc áp dụng Biện pháp quản lý nhận diện nội dung do AI tạo và tổng hợp. Quy định yêu cầu đối với một số loại nội dung AI phải có dấu hiệu nhận diện rõ ràng, đồng thời dữ liệu tệp có thể phải chứa thông tin nhận diện ở dạng kỹ thuật nhằm hỗ trợ truy xuất nguồn gốc. Đối với video, quy định yêu cầu dấu hiệu nhận diện AI được thể hiện ở vị trí thích hợp trên màn hình hoặc giao diện phát, tùy trường hợp áp dụng.

Cơ quan quản lý Trung Quốc giải thích mục tiêu của cơ chế này là giúp người dùng biết nội dung nào được tạo bằng AI, ai cung cấp dịch vụ tạo nội dung và nguồn phát sinh của nội dung, qua đó giảm nguy cơ người xem nhầm nội dung tổng hợp với hình ảnh hoặc giọng nói thật. Vì vậy, dù diễn viên đã đồng ý cho sử dụng hình ảnh, sản phẩm AI vẫn có thể phải thực hiện những nghĩa vụ nhận diện nội dung tổng hợp riêng. Trong mô hình mới, diễn viên vẫn có thể nhận thù lao hoặc lợi ích thương mại thông qua quyền sử dụng hình ảnh, giọng nói và danh tiếng của mình, dù không cần trực tiếp dành nhiều tuần hoặc nhiều tháng tại trường quay.

CEO iQiyi Gong Yu trước đó cho biết hãng đang trao đổi với nhiều diễn viên về việc cấp phép hình ảnh cho những dự án AI cụ thể. Ông mô tả mô hình này giống nguyên tắc hợp đồng phim truyền thống: một nghệ sĩ đồng ý sử dụng hình ảnh trong một dự án không đồng nghĩa các dự án khác được phép tự động sử dụng tiếp.

Tháng 4, iQiyi cho biết hơn 100 nghệ sĩ đã thể hiện ý định tham gia hệ thống nghệ sĩ AI của nền tảng. Tuy nhiên, việc có tên trong thư viện chủ yếu tạo ra kênh kết nối để nhà sản xuất xin phép và thương lượng quyền cho từng dự án, chứ không phải giấy phép blanket cho mọi nội dung AI. Một số nguồn Trung Quốc gọi 不羡鸳鸯只羡仙 là tác phẩm trong đó toàn bộ hình ảnh nhân vật và bối cảnh được AI tạo, không cần diễn viên vào đoàn hay dựng trường quay vật lý. Tuy nhiên, về mặt báo chí, cụm “phim hoàn toàn do AI làm” vẫn không thật chính xác. Một tác phẩm dạng này vẫn có thể có con người tham gia vào: kịch bản và phát triển câu chuyện; đạo diễn; thiết kế nhân vật; prompt và điều khiển mô hình; lựa chọn các đoạn AI tạo ra; dựng phim; âm thanh; kiểm duyệt và kiểm soát chất lượng.

 

 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ảnh 1

Tin tức mới nhất