Ủy ban Kiểm tra Trung ương ngày 7/9 quyết định khai trừ khỏi Đảng ông Đậu Văn Diện và ông Nguyễn Đức Toàn, hai lãnh đạo Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (Hancorp). Cơ quan kiểm tra kết luận hai người vi phạm quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, gây hậu quả rất nghiêm trọng. Tuy nhiên, thông cáo không công bố hành vi cụ thể, dự án liên quan, giá trị thiệt hại hay một tội danh hình sự nào. Vì vậy, quyết định khai trừ phải được hiểu là kỷ luật Đảng; không thể tự động chuyển thành kết luận “phạm tội tham nhũng” hoặc một bản án hình sự khi chưa có quyết định tố tụng tương ứng.
Tại Kỳ họp thứ 12 ngày 7/9/2026, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xem xét báo cáo đề nghị thi hành kỷ luật đối với đảng viên vi phạm tại Đảng bộ Bộ Y tế và Đảng bộ Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP. Đối với Hancorp, cơ quan kiểm tra nêu hai người: Ông Đậu Văn Diện – được thông cáo xác định là Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hancorp. Ông Nguyễn Đức Toàn – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Tổng giám đốc Hancorp.
Ủy ban Kiểm tra Trung ương kết luận hai ông có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; vi phạm các quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao cũng như trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời vi phạm quy định về những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương.
Cơ quan này đánh giá hậu quả của các vi phạm ở mức “rất nghiêm trọng”, ảnh hưởng rất xấu tới uy tín của tổ chức đảng và cơ quan, đơn vị nơi công tác. Sau khi xem xét tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân, Ủy ban quyết định khai trừ khỏi Đảng cả ông Diện và ông Toàn. Đây là quyết định kỷ luật đã được ban hành, không phải mới ở mức “đề nghị xem xét” đối với hai lãnh đạo Hancorp.
Quy định 212-QĐ/TW ngày 17/8/2026 của Bộ Chính trị là khung kỷ luật Đảng đang áp dụng hiện nay. Như vậy, khai trừ là hình thức cao nhất trong hệ thống kỷ luật Đảng đối với đảng viên chính thức. Quy định 212 cũng nêu những vi phạm đến mức phải khai trừ không áp dụng thời hiệu kỷ luật.
Điều này phản ánh đánh giá rất nghiêm khắc của cơ quan kiểm tra về tư cách đảng viên của hai cá nhân. Nhưng chính vì mức kỷ luật cao nên càng cần giữ ranh giới thuật ngữ: khai trừ khỏi Đảng vẫn là một quyết định thuộc hệ thống kỷ luật của Đảng, không phải hình phạt theo Bộ luật Hình sự.
“Vi phạm trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực” có phạm vi rộng hơn rất nhiều so với trực tiếp thực hiện một tội phạm tham nhũng. Tùy hồ sơ, trách nhiệm có thể liên quan tới hành vi cá nhân, trách nhiệm quản lý, thiếu kiểm tra – giám sát, vi phạm trong quản lý tài sản hoặc các nghĩa vụ phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm. Thông cáo của Ủy ban Kiểm tra Trung ương không công bố văn bản nào xác định hai ông bị khởi tố về một tội danh cụ thể trong nội dung xử lý Hancorp.
Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo đúng trình tự tố tụng và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Nếu không đủ căn cứ để buộc tội, cơ quan có thẩm quyền phải kết luận người đó không có tội. Nguyên tắc này đặc biệt quan trọng đối với cách viết báo. Ngay cả trong trường hợp sau này một cá nhân bị: khởi tố → điều tra → truy tố → xét xử sơ thẩm, thì các trạng thái tố tụng này cũng không được viết như thể đã có bản án có hiệu lực. Còn trong trường hợp hiện nay, nguồn chính thức mà Ủy ban Kiểm tra Trung ương công bố ngày 7/9 chỉ xác lập chắc chắn một việc: hai ông đã bị khai trừ khỏi Đảng. Cụm “gây hậu quả rất nghiêm trọng” trong thông cáo phản ánh mức độ vi phạm theo đánh giá kỷ luật Đảng. Không nên tự động lấy cụm từ này rồi coi nó như một tình tiết định khung hoặc mức hậu quả đã được xác định theo Bộ luật Hình sự. Thông cáo Hancorp hiện không công bố một con số thiệt hại cụ thể nào.
Vì vậy: “vi phạm gây hậu quả rất nghiêm trọng theo kết luận kỷ luật Đảng” không được tự biến thành: “gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự”. Hai hệ thống đánh giá có mục đích và căn cứ pháp lý khác nhau. Ủy ban Kiểm tra Trung ương không công bố trong thông cáo ngày 7/9:
thời gian cụ thể của từng hành vi;
dự án Hancorp nào liên quan;
hợp đồng nào có sai phạm;
giá trị tài sản hoặc tiền bị thất thoát;
bên thứ ba nào liên quan;
hành vi cụ thể của từng người;
hay hai người có cùng thực hiện một hành vi hay không.
Vì vậy, việc lấy một dự án từng có Hancorp tham gia rồi đặt cạnh quyết định kỷ luật để ám chỉ dự án đó chính là nguyên nhân sẽ là suy luận nếu không có nguồn chính thức xác nhận mối liên hệ.
Một bản tin pháp lý chuẩn cần chấp nhận rằng ở thời điểm này có những dữ kiện chưa được công bố, thay vì cố lấp khoảng trống bằng suy đoán. Có một lớp thông tin quản trị doanh nghiệp cần cập nhật để tránh làm người đọc hiểu rằng ông Diện vẫn đang trực tiếp điều hành HĐQT như trước.
Ngày 29/6/2026, HĐQT Hancorp đã quyết định tạm đình chỉ chức vụ Chủ tịch HĐQT đối với ông Đậu Văn Diện cho đến khi có quyết định khác thay thế.
Thông cáo Ủy ban Kiểm tra Trung ương ngày 7/9 vẫn xác định ông Diện với chức danh Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Hancorp. Nhưng xét hoạt động quản trị doanh nghiệp, quyền thực hiện chức Chủ tịch HĐQT đã bị tạm đình chỉ từ 29/6. Vì vậy, nếu viết một bài cập nhật ngày 8/9, nên nêu cả hai thông tin thay vì chỉ gọi ông Diện là “Chủ tịch đang điều hành Hancorp”. Đồng thời cũng không nên tự khẳng định việc tạm đình chỉ ngày 29/6 là do chính những vi phạm được công bố ngày 7/9, bởi nghị quyết Hancorp khi đó không nêu nguyên nhân.
Hancorp là công ty cổ phần. Theo Luật Doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT do Hội đồng quản trị bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm trong số các thành viên HĐQT. Trong khi đó, việc miễn nhiệm hoặc bãi nhiệm một thành viên HĐQT thuộc thẩm quyền Đại hội đồng cổ đông theo các trường hợp và trình tự pháp luật, Điều lệ doanh nghiệp quy định.
Nếu doanh nghiệp hoặc cổ đông Nhà nước muốn thay đổi các chức danh quản trị, điều hành, phải có những quyết định nhân sự tương ứng theo pháp luật doanh nghiệp, Điều lệ Hancorp và quy định quản lý phần vốn Nhà nước.
Bộ Xây dựng cho biết Hancorp hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với vốn điều lệ 1.410 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước chiếm 98,83%. Một quyết định của Bộ Xây dựng đầu năm 2026 cũng tiếp tục xếp Hancorp trong nhóm doanh nghiệp cổ phần do Bộ là đại diện chủ sở hữu. Điều này có hai ý nghĩa.
Thứ nhất, dù Hancorp là công ty cổ phần, Nhà nước vẫn nắm tỷ lệ vốn gần như tuyệt đối.
Thứ hai, quản trị nhân sự cấp cao liên quan không chỉ tới quan hệ giữa những cổ đông tư nhân thông thường, mà còn gắn với trách nhiệm bảo toàn và quản lý vốn Nhà nước.
Tuy vậy, tỷ lệ 98,83% cũng không xóa bỏ cơ chế của công ty cổ phần. Quyền của cổ đông Nhà nước vẫn phải được thực hiện thông qua người đại diện và các cơ quan của doanh nghiệp theo đúng Luật Doanh nghiệp và Điều lệ. Nói cách khác, sức nặng của cổ đông Nhà nước rất lớn, nhưng thủ tục pháp lý của công ty cổ phần vẫn phải được tuân thủ.
Theo số liệu báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 được báo chí tài chính trích dẫn, trong sáu tháng đầu năm Hancorp ghi nhận:
Chỉ tiêu | 6 tháng đầu 2026 |
Doanh thu | ~1.645 tỷ đồng |
Lợi nhuận gộp | ~74 tỷ đồng |
Lợi nhuận sau thuế | ~22 tỷ đồng |
Dòng tiền kinh doanh | âm ~255 tỷ đồng |
Tổng tài sản tại 30/6 | ~6.994 tỷ đồng |
Nợ phải trả | ~5.204 tỷ đồng |
Vốn chủ sở hữu | ~1.789 tỷ đồng |
Ý nghĩa của chúng nằm ở bối cảnh quản trị: đây là một doanh nghiệp có hàng nghìn tỷ đồng tài sản và gần như toàn bộ vốn điều lệ thuộc Nhà nước, nên trách nhiệm của HĐQT và ban điều hành có ảnh hưởng trực tiếp tới quản trị tài sản, vốn và các nghĩa vụ tài chính có quy mô lớn. Dòng tiền kinh doanh âm 255 tỷ đồng hay nợ phải trả hơn 5.200 tỷ đồng tự chúng không phải bằng chứng sai phạm. Đây là các chỉ tiêu tài chính cần được đánh giá cùng đặc thù ngành xây dựng, công nợ dự án, tiến độ thanh toán và cơ cấu vốn.
Ông Đậu Văn Diện được Hancorp bổ nhiệm làm Chủ tịch HĐQT từ tháng 3/2021. Trước đó ông từng đảm nhiệm Tổng giám đốc và thành viên HĐQT. Ông Nguyễn Đức Toàn được bổ nhiệm Phó tổng giám đốc Hancorp vào tháng 12/2022, sau thời gian công tác tại các bộ phận kinh tế – thị trường của Tổng công ty. Như vậy, đây không phải hai nhân sự bên ngoài hoặc vị trí danh nghĩa.
Một người đứng đầu HĐQT, cơ quan có quyền quyết định chiến lược, đầu tư và giám sát ban điều hành. Người còn lại là thành viên của Ban Tổng giám đốc, trực tiếp tham gia hoạt động quản lý, điều hành theo sự phân công. Chính vì vị trí khác nhau nên nếu sau này có công bố chi tiết về vi phạm, trách nhiệm của từng người cũng phải được phân tích riêng, không thể chỉ gọi chung là “hai lãnh đạo cùng sai phạm” rồi mặc nhiên cho rằng họ có vai trò giống nhau.
Quy định 212-QĐ/TW yêu cầu khi xử lý kỷ luật phải căn cứ vào nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân, hoàn cảnh và các tình tiết tăng nặng – giảm nhẹ. Một hành vi chỉ bị kỷ luật một lần bằng một hình thức; nếu một người có nhiều hành vi thì phải xem xét từng hành vi trước khi quyết định hình thức kỷ luật chung. Nguyên tắc này cho thấy việc cả ông Diện và ông Toàn cùng nhận hình thức khai trừ không có nghĩa nội dung hành vi hoặc vai trò của họ giống nhau.
Quy định 212 cũng thể hiện rõ sự tách biệt này khi quy định đảng viên vi phạm pháp luật phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật; trường hợp bị truy nã, tạm giam hoặc bị Tòa án tuyên một số hình phạt thì tổ chức đảng thực hiện xử lý kỷ luật theo quy định. Điều đó chứng minh kỷ luật Đảng và tố tụng hình sự có thể liên quan nhưng không phải một hệ thống duy nhất.
Một quyết định khai trừ không cần chờ bản án hình sự trong mọi trường hợp; ngược lại, quyết định khai trừ cũng không tạo ra một bản án hình sự. Sau quyết định ngày 7/9, các dữ kiện có ý nghĩa nhất không phải những suy đoán về dự án nào “có thể liên quan”, mà là các văn bản chính thức tiếp theo.
Thứ nhất, xử lý chức vụ doanh nghiệp. Hancorp có ban hành quyết định mới đối với ông Diện sau thời gian tạm đình chỉ hay không; chức vụ Phó tổng giám đốc của ông Toàn có thay đổi hay không.
Thứ hai, xử lý đại diện vốn Nhà nước. Nếu một trong hai người là người đại diện phần vốn Nhà nước hoặc thuộc diện nhân sự do cơ quan đại diện chủ sở hữu quản lý, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan có thể có quyết định nhân sự riêng.
Thứ ba, kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc điều tra chi tiết. Chỉ khi tài liệu này được công bố mới có thể xác định hành vi, dự án, con số thiệt hại và trách nhiệm cá nhân.
Thứ tư, tố tụng hình sự nếu có. Nếu cơ quan điều tra ban hành quyết định khởi tố liên quan, báo chí phải tiếp tục phân biệt rõ bị can, cáo trạng, bản án sơ thẩm và bản án có hiệu lực.
































































































