Tổng nợ vay của 31 doanh nghiệp bất động sản niêm yết trong mẫu theo dõi của S&I Ratings đạt 360.240 tỷ đồng cuối quý II/2026, tăng 60.897 tỷ đồng, tương đương 20,3% chỉ trong ba tháng. Tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu tăng từ 0,61 lên 0,72 lần – mức cao nhất trong 15 quý gần nhất. Tuy nhiên, mức tăng không đồng đều: riêng Vinhomes vay thêm hơn 50.000 tỷ đồng, đóng góp khoảng 82% mức tăng toàn mẫu. Vì vậy, con số 360.240 tỷ đồng không nên được diễn giải thành “toàn ngành bất động sản đồng loạt tăng nợ 20%”, càng không phải bằng chứng tự thân về mất khả năng thanh toán hay vi phạm pháp luật.
Trong phần chi tiết, S&I xác định phạm vi thống kê gồm 31 doanh nghiệp bất động sản niêm yết. Tổng nợ vay của nhóm này cuối tháng 6 đạt 360.240 tỷ đồng, tăng 60.897 tỷ đồng so với cuối quý I.
Do đó, ba cách diễn đạt cần phân biệt:
“31 doanh nghiệp bất động sản niêm yết trong mẫu S&I Ratings”: chính xác nhất.
“nhóm doanh nghiệp bất động sản niêm yết”: có thể sử dụng nếu ghi rõ nguồn thống kê.
“toàn bộ doanh nghiệp bất động sản Việt Nam đang nợ 360.240 tỷ đồng”: không chính xác.
Mẫu này không bao gồm đầy đủ hàng nghìn doanh nghiệp phát triển dự án chưa niêm yết, công ty dự án, doanh nghiệp địa phương và nhiều chủ đầu tư lớn ngoài sàn. Một chi tiết kỹ thuật khác: tại phần tóm tắt trên website S&I có dòng ghi tỷ lệ 0,72 lần trong “Q2/2025”. Đây có dấu hiệu là lỗi đánh máy, bởi tiêu đề báo cáo là Q2/2026, phần phân tích chi tiết ghi rõ “Q2/2026”, so sánh với Q1/2026 và biểu đồ cũng kết thúc tại Q2/2026.
Nhưng “nợ vay” cũng không đồng nghĩa với “tổng nợ phải trả”. Tổng nợ phải trả trên bảng cân đối của doanh nghiệp bất động sản còn có thể gồm:
khoản phải trả nhà thầu;
tiền người mua trả trước;
phải trả đối tác;
thuế;
nghĩa vụ hợp tác đầu tư;
và nhiều khoản nợ phi tài chính khác.
Do đó, lấy 0,72 rồi gọi đây là “tổng nợ trên vốn chủ sở hữu” sẽ làm sai bản chất chỉ tiêu mà S&I sử dụng. Có thể bóc tách thêm từ chính hai hệ số mà S&I công bố.
Chính sự chênh lệch tốc độ đó làm hệ số đòn bẩy nhảy từ 0,61 lên 0,72 lần. Nói cách khác, vấn đề không phải vốn chủ sở hữu sụt mạnh. Chủ yếu là tốc độ bổ sung vốn vay nhanh hơn nhiều tốc độ tăng của vốn tự có. Tức toàn bộ 30 doanh nghiệp còn lại cộng lại chỉ tạo ra khoảng dưới 18% mức tăng, nếu sử dụng con số “hơn 50.000 tỷ” của S&I làm cơ sở.
Sự tập trung này cũng xuất hiện ở kết quả kinh doanh. Trong 31 doanh nghiệp, tổng doanh thu sáu tháng đạt 137.271 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 57.669 tỷ đồng, nhưng Vinhomes chiếm 86% doanh thu và 90% lợi nhuận. Nếu loại Vinhomes, doanh thu của 30 doanh nghiệp còn lại giảm khoảng 3,7% so với cùng kỳ. Vinhomes cũng công bố BCTC quý II/2026 với doanh thu thuần hợp nhất sáu tháng 116.565 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 52.092 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu 274.005 tỷ đồng tại 30/6.
Điều này cho thấy cả tăng trưởng lợi nhuận lẫn tăng vay của mẫu đều đang chịu ảnh hưởng rất lớn bởi một doanh nghiệp có quy mô vượt trội. Tỷ trọng nợ vay dài hạn tăng: 63,1% → 67,3%. Từ dữ liệu đã công bố có thể ước tính:
Cuối Q1/2026
tổng nợ: khoảng 299.343 tỷ đồng;
nợ dài hạn: khoảng 188.900 tỷ đồng.
Cuối Q2/2026
tổng nợ: 360.240 tỷ đồng;
nợ dài hạn: khoảng 242.400 tỷ đồng.
Như vậy, nợ dài hạn tăng xấp xỉ: 53.500 tỷ đồng. Trong khi tổng nợ chỉ tăng 60.897 tỷ.
Tức khoảng 88% phần tăng nợ có thể đến từ nợ dài hạn, theo phép tính từ tỷ trọng đã làm tròn. Điều này quan trọng vì nợ dài hạn thường phù hợp hơn với đặc thù bất động sản: dự án phải trải qua giải phóng mặt bằng, pháp lý, xây dựng, bán hàng và thu tiền trong nhiều năm.
S&I vì vậy đánh giá cơ cấu này cho thấy vốn vay đang phục vụ triển khai và phát triển dự án, thay vì hoàn toàn phản ánh nhu cầu xoay vòng thanh khoản ngắn hạn. Tuy nhiên, “nợ dài hạn” không đồng nghĩa “không có rủi ro”. Nó chỉ kéo giãn thời điểm đáo hạn. Doanh nghiệp vẫn phải tạo đủ dòng tiền để trả:
lãi định kỳ;
gốc đến hạn;
các nghĩa vụ bảo đảm;
và các khoản tái cấp vốn khi kỳ hạn kết thúc.
Không có một quy định chung nói rằng mọi doanh nghiệp bất động sản niêm yết phải duy trì:
nợ vay/vốn chủ sở hữu dưới 0,5 lần, hay dưới 1 lần. Vì vậy 0,72 lần là một chỉ số phân tích tín dụng và tài chính, không tự nó là kết luận doanh nghiệp vi phạm pháp luật.
Nếu doanh nghiệp vay ngân hàng, khoản vay chịu điều kiện tín dụng, hợp đồng và quy định của pháp luật ngân hàng. Nếu phát hành trái phiếu, phải đáp ứng Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và quy định chuyên ngành về trái phiếu.
Nếu ký hợp đồng tín dụng quốc tế, doanh nghiệp còn có thể chịu điều kiện vay nước ngoài và quản lý ngoại hối. Do đó: “đòn bẩy tăng” ≠ “vi phạm giới hạn vay nợ”.
Hai vấn đề chỉ trùng nhau nếu có một điều khoản luật, hợp đồng hoặc covenant cụ thể bị vượt. Khung hiện hành về trái phiếu riêng lẻ là Nghị định 200/2026/NĐ-CP, ban hành và có hiệu lực từ ngày 5/6/2026, thay thế khung Nghị định 153/2020 và các văn bản sửa đổi trước đó. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết Nghị định 200 bổ sung điều kiện theo đó đối với một số doanh nghiệp phát hành, nợ phải trả bao gồm cả lượng trái phiếu dự kiến phát hành không được vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu.
Nhưng quy định này có các trường hợp loại trừ, trong đó có doanh nghiệp phát hành trái phiếu để thực hiện dự án bất động sản, cùng một số nhóm khác như tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp nhà nước. Vì vậy, 0,72 không phải một tỷ lệ pháp lý để xác định doanh nghiệp “an toàn” hay “không an toàn”. Song song với vay ngân hàng và các nguồn vay khác, thị trường trái phiếu bất động sản phục hồi rõ rệt. S&I tính toán:
6 tháng đầu năm 2026
toàn thị trường phát hành: khoảng 275.400 tỷ đồng;
bất động sản: 128.200 tỷ đồng;
tỷ trọng: 46,5%.
Riêng quý II
bất động sản phát hành: 102.400 tỷ đồng;
tăng 228% so với cùng kỳ;
chiếm 43,8% thị trường.
Trong khi số liệu 102.400 tỷ đồng trái phiếu bao gồm doanh nghiệp bất động sản niêm yết và chưa niêm yết. Vì vậy không thể cộng: 360.240 + 102.400 = 462.640 tỷ đồng rồi gọi đó là “tổng nợ bất động sản”. Một phần trái phiếu đã nằm trong nợ vay trên bảng cân đối của những doanh nghiệp niêm yết. Cộng trực tiếp sẽ tạo double counting – đếm trùng. S&I cho biết 83,9% lượng trái phiếu bất động sản phát hành trong quý II đến từ ba nhóm: Vingroup, Masterise và Sun Group. Cơ cấu biểu đồ S&I cho thấy riêng:
Vingroup khoảng 51%;
Masterise khoảng 33%;
Sun Group khoảng 3%;
phần còn lại chia cho các doanh nghiệp khác.
Điều này tiếp tục củng cố một kết luận quan trọng: sự phục hồi của kênh vốn bất động sản hiện có mức tập trung rất cao ở các tập đoàn lớn. Do đó, số phát hành tăng 228% chưa chắc đồng nghĩa khả năng tiếp cận trái phiếu của mọi chủ đầu tư đã trở lại bình thường.
Một doanh nghiệp quy mô nhỏ, hồ sơ tín dụng yếu hoặc dự án pháp lý chưa hoàn chỉnh có thể vẫn gặp khó khăn đáng kể ngay cả khi tổng giá trị thị trường tăng mạnh. Một lượng vốn lớn hơn chưa đồng nghĩa điều kiện vốn dễ hơn. Theo S&I, lãi suất phát hành trái phiếu bình quân của nhóm bất động sản:
quý II/2026: khoảng 11,4%/năm;
sáu tháng: khoảng 11,3%/năm;
mức cao nhất trong từng thống kê lần lượt khoảng 12,5% và 13,5%.
Báo cáo đồng thời đánh giá chi phí vay vốn của doanh nghiệp bất động sản nói chung ở vùng khoảng 12–14%, trong bối cảnh chi phí nhân công và nguyên vật liệu tăng.
Đây là lý do một doanh nghiệp có thể huy động được nhiều vốn hơn nhưng rủi ro tài chính vẫn tăng. Chỉ nhìn số dư nợ là chưa đủ. S&I thống kê tổng giá trị trái phiếu bất động sản đáo hạn năm 2027 khoảng 156.521 tỷ đồng, cao hơn 16% mức đáo hạn năm 2026.
Đồng thời, năm 2026 ghi nhận 28 lô trái phiếu chậm trả với tổng giá trị 28.558 tỷ đồng; trong đó các nhóm Novaland, Vạn Thịnh Phát, Hưng Thịnh và Sunshine chiếm khoảng 19.120 tỷ đồng. Hai con số này cần tách biệt: 156.521 tỷ đồng là lịch đáo hạn năm 2027. 28.558 tỷ đồng là giá trị các lô được S&I ghi nhận chậm trả trong 2026. Không được cộng hai khoản để nói “ngành phải trả gần 185.000 tỷ trong năm tới”. Chúng đại diện cho hai trạng thái nghĩa vụ khác nhau. Nghị định 200/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp phát hành trái phiếu theo nguyên tắc tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn và khả năng trả nợ.
Nguồn vốn trái phiếu phải sử dụng đúng mục đích đã công bố, có thể phục vụ dự án đầu tư, cơ cấu lại nợ của chính doanh nghiệp hoặc mục đích khác được pháp luật chuyên ngành cho phép; nguồn tiền phải được theo dõi riêng để kiểm soát việc sử dụng.
Các công ty đại chúng, doanh nghiệp niêm yết thuộc đối tượng công bố thông tin trên thị trường chứng khoán theo Thông tư 96/2020/TT-BTC, hiện đã được sửa đổi thêm bởi Thông tư 08/2026/TT-BTC. Do đó dữ liệu vay nợ của từng công ty có thể được kiểm tra từ:
BCTC quý;
BCTC bán niên được soát xét;
thuyết minh các khoản vay;
trái phiếu;
tài sản bảo đảm;
chi phí tài chính.
Đây là lợi thế của mẫu doanh nghiệp niêm yết so với phần lớn doanh nghiệp bất động sản chưa đại chúng. Tuy nhiên, chỉ tiêu do S&I tổng hợp vẫn là chỉ tiêu phân tích của tổ chức xếp hạng tín nhiệm, không phải thống kê hành chính chính thức của Bộ Tài chính hay Ngân hàng Nhà nước cho toàn bộ ngành. Nợ vay tăng không phải lúc nào cũng là tín hiệu tiêu cực. Một chủ đầu tư có dự án đủ pháp lý, đã giải phóng mặt bằng, có nhu cầu xây dựng và khả năng bán hàng có thể phải tăng mạnh vốn vay khi bước từ giai đoạn chuẩn bị sang thi công.
S&I ghi nhận sáu tháng đầu năm có 102.500 sản phẩm bất động sản sơ cấp, tăng khoảng 40% so với cùng kỳ; đồng thời nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai. Trong trường hợp đó, quá trình có thể là: vay vốn → đầu tư xây dựng → hình thành sản phẩm → bán hàng → thu tiền → trả nợ.
Nếu chu kỳ này vận hành đúng kế hoạch, nợ vay tăng có thể phản ánh mở rộng sản xuất kinh doanh. Rủi ro phát sinh khi mắt xích: “bán hàng → thu tiền” không bắt kịp: “vay → đầu tư → trả lãi”. S&I cho biết trong nửa đầu năm:
nguồn cung sơ cấp toàn quốc: 102.500 sản phẩm;
giao dịch: 26.100 sản phẩm;
tỷ lệ hấp thụ: khoảng 25,5%;
so với mức 47,5% của cả năm 2025.
Hai tỷ lệ không hoàn toàn cùng kỳ nên không nên coi mức giảm là phép so sánh tuyệt đối hoàn hảo. Nhưng chúng cho thấy một vấn đề: nguồn cung đang mở rộng nhanh hơn khả năng hấp thụ hiện tại. Đối với doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn, đây là biến số quan trọng. Một dự án có hàng tồn kho nhưng sản phẩm chưa bán được sẽ giữ vốn trong:
quyền sử dụng đất;
chi phí xây dựng dở dang;
lãi vay vốn hóa;
và hàng tồn kho.
Trong khi đó, nghĩa vụ lãi và nợ vẫn tiếp tục chạy theo thời gian. Vì thế tỷ lệ nợ 0,72 chỉ trở thành vấn đề nghiêm trọng khi đi cùng: dòng tiền kinh doanh yếu + tồn kho khó bán + lãi suất cao + đáo hạn tập trung. Con số 0,72 là tỷ lệ tổng hợp. Nó không nói một doanh nghiệp riêng lẻ có mức nợ là 0,72. Một số doanh nghiệp có thể:
gần như không có nợ vay;
có tiền mặt lớn hơn nợ;
nợ/vốn chủ sở hữu trên 1 lần;
hoặc chịu áp lực đáo hạn rất cao.
Do đó, để đánh giá từng mã bất động sản, ít nhất cần kiểm tra:
Chỉ tiêu | Ý nghĩa |
Nợ vay/VCSH | mức đòn bẩy |
Nợ vay ròng/EBITDA | khả năng gánh nợ từ hoạt động |
Tiền mặt/nợ ngắn hạn | vùng đệm thanh khoản |
Chi phí lãi vay | giá của vốn |
Dòng tiền kinh doanh | khả năng tạo tiền thật |
Hàng tồn kho | lượng vốn nằm trong dự án |
Người mua trả tiền trước | nguồn vốn từ khách hàng |
Lịch đáo hạn | thời điểm áp lực thanh toán |
Tài sản bảo đảm | mức độ ràng buộc tài sản |
Pháp lý dự án | khả năng triển khai và thu tiền |
Một doanh nghiệp nợ/vốn chủ sở hữu 1 lần nhưng dự án bán tốt và dòng tiền lớn có thể ít rủi ro hơn doanh nghiệp chỉ 0,5 lần nhưng thiếu thanh khoản và dự án đình trệ. Có thể cô đọng bức tranh tài chính như sau:
Chỉ tiêu | Q1/2026 | Q2/2026 | Thay đổi |
Nợ vay | ~299.343 tỷ | 360.240 tỷ | +60.897 tỷ / +20,3% |
Nợ vay/VCSH | 0,61x | 0,72x | +0,11x |
Tỷ trọng nợ dài hạn | 63,1% | 67,3% | +4,2 điểm % |
Nợ dài hạn ước tính | ~188.900 tỷ | ~242.400 tỷ | +~53.500 tỷ |
Nguồn gốc là S&I Ratings; các giá trị “ước tính” trong bảng được tính lại từ tỷ trọng và hệ số đã được làm tròn của báo cáo. Điểm đáng chú ý nhất từ bảng không chỉ là nợ tăng.
Mà là: nợ tăng nhanh hơn vốn chủ sở hữu; và phần lớn nợ tăng thêm có kỳ hạn dài. Đó là cấu trúc phù hợp với việc các chủ đầu tư đẩy nhanh dự án, nhưng làm doanh nghiệp nhạy cảm hơn với chi phí vốn và tốc độ bán hàng trong những năm tới.
































































































