Sự hội tụ giữa dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy sự trưởng thành của công nghệ Bản sao số (Digital Twin). Đóng vai trò hạt nhân trong việc mở rộng giới hạn ứng dụng của công nghệ này là các dự án trị giá hàng triệu USD do Giáo sư Tân, một nhà khoa học người Việt, trực tiếp nghiên cứu và dẫn dắt. Hệ thống mô phỏng do ông và cộng sự phát triển đang giải quyết trực tiếp các bài toán phức tạp bậc nhất trong ba lĩnh vực cốt lõi: địa chấn học, kỹ thuật hàng không và y sinh học.
Bản sao số không đơn thuần là một bản vẽ 3D tĩnh hay một mô hình thiết kế trên máy tính (CAD). Về mặt bản chất, đây là một thực thể ảo (virtual entity) được đồng bộ hóa dữ liệu theo thời gian thực (real-time synchronization) với một vật thể hoặc hệ thống vật lý tương ứng.
Thông qua mạng lưới cảm biến gắn trên vật thể thật, mọi thông số về nhiệt độ, áp suất, độ rung lắc hay biến dạng vật liệu đều được truyền liên tục về mô hình ảo. Dựa trên khối dữ liệu này, các thuật toán học máy (Machine Learning) sẽ phân tích, mô phỏng các kịch bản cực đoan và đưa ra dự báo chính xác về vòng đời, điểm đứt gãy hoặc sự cố tiềm ẩn trước khi chúng thực sự xảy ra trong môi trường thực tế. Các dự án do GS. Tân đảm nhiệm minh chứng cho tính linh hoạt và năng lực giải quyết rủi ro vĩ mô của công nghệ Bản sao số trên ba hệ quy chiếu khác biệt:
Đánh giá rủi ro địa chấn (Mô phỏng động đất): Trong kỹ thuật xây dựng và hạ tầng, hệ thống Digital Twin được sử dụng để tái tạo cấu trúc địa chất và móng của các siêu công trình. Bằng cách bơm các dữ liệu về biên độ sóng địa chấn, tần số rung và gia tốc nền vào mô hình số, các nhà khoa học có thể quan sát trực tiếp giới hạn chịu mỏi (fatigue limit) của bê tông cốt thép. Việc này cho phép định vị chính xác các điểm yếu cấu trúc sẽ sụp đổ khi chịu tải trọng động đất, từ đó tối ưu hóa các giải pháp gia cố kết cấu trước khi thiên tai xảy ra, thay vì phải thực nghiệm phá hủy tốn kém.
Động lực học và bảo trì hàng không (Động cơ máy bay): Động cơ hàng không là cỗ máy hoạt động trong điều kiện áp suất và nhiệt độ khắc nghiệt nhất. Việc áp dụng Bản sao số cho phép các kỹ sư thiết lập cơ chế “Bảo trì dự đoán” (Predictive Maintenance). Hệ thống ảo sẽ mô phỏng lại toàn bộ luồng khí động học (aerodynamics) và ứng suất nhiệt lên từng cánh tuabin. Khi mô hình số báo cáo một linh kiện sắp đạt đến giới hạn mỏi vật liệu, hãng hàng không có thể tiến hành thay thế ngay lập tức, triệt tiêu hoàn toàn rủi ro hỏng hóc giữa không trung và cắt giảm hàng triệu USD chi phí lưu kho, bảo dưỡng định kỳ không cần thiết.
Y học chính xác (Mô hình cơ thể người): Sự can thiệp của Digital Twin vào y sinh học đánh dấu bước tiến từ y học đại trà sang y học cá thể hóa (Precision Medicine). Việc số hóa các cơ quan nội tạng hoặc toàn bộ hệ tuần hoàn, thần kinh của một cá nhân dựa trên dữ liệu MRI, CT và giải trình tự gen cho phép tạo ra một “bệnh nhân ảo”. Trên bản sao này, các bác sĩ có thể thử nghiệm độc tính của các phác đồ điều trị ung thư, mô phỏng quỹ đạo đi của dao mổ hoặc dự báo phản ứng miễn dịch trước khi áp dụng trực tiếp lên cơ thể người thật, đảm bảo rủi ro y khoa được ép xuống mức tiệm cận không. Việc thiết lập thành công các dự án Bản sao số quy mô triệu USD khẳng định tính khả thi trong việc thương mại hóa các nghiên cứu khoa học cơ bản.
Giá trị lõi của Digital Twin nằm ở khả năng “chuyển giao rủi ro từ thế giới thực sang không gian ảo”. Bằng cách cho phép các lỗi kỹ thuật, sự cố hỏng hóc hay thất bại y khoa xảy ra hàng triệu lần trên máy tính với chi phí bằng không, công nghệ này giúp bảo toàn sinh mạng con người và tiết kiệm hàng tỷ USD ngân sách thiệt hại vật lý cho các tập đoàn và chính phủ. Sự tham gia sâu rộng của các chuyên gia người Việt vào lĩnh vực này định vị rõ nét năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.
































































































