Đề xuất mở rộng BHXH bắt buộc tới lao động nền tảng, tài xế công nghệ chưa phải áp dụng ngay

Chính phủ đang đề xuất làm rõ cơ chế để từng bước đưa người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nhóm này có thể bao gồm tài xế công nghệ, shipper và một số hình thức lao động nền tảng khác, nhưng dự thảo hiện chưa quy định tất cả tài xế công nghệ phải đóng BHXH bắt buộc ngay từ một thời điểm cụ thể.

Sáng 23/9/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 6 Điều 2 theo hướng Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, trên cơ sở đề xuất của Chính phủ và phù hợp điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ.

Khoản 6 Điều 2 quy định Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với các đối tượng khác ngoài những nhóm đã được liệt kê trong luật, nếu họ có việc làm và thu nhập ổn định, thường xuyên, trên cơ sở Chính phủ đề xuất. Khái niệm “người làm việc trên nền tảng số” rộng hơn đáng kể. Trong thực tế, nhóm này có thể bao gồm người vận chuyển hành khách, giao hàng, giao đồ ăn hoặc cung cấp những dịch vụ khác thông qua ứng dụng và nền tảng kỹ thuật số.

Tại một hội nghị góp ý ngày 22/9, BHXH TP.HCM đề nghị đặc biệt nghiên cứu tài xế công nghệ, đồng thời nêu thêm cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử và lao động tại công trình xây dựng là những nhóm cần được xem xét về độ bao phủ an sinh. Một nguồn khác dẫn số liệu của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết Việt Nam có khoảng 2 triệu lao động nền tảng, trong đó TP.HCM khoảng 400.000 người. Tuy nhiên, đây là số ước tính về lực lượng lao động nền tảng, không đồng nghĩa toàn bộ 2 triệu người sẽ tự động thuộc diện BHXH bắt buộc nếu luật được sửa đổi.

Dự thảo hiện tạo cơ chế pháp lý và lộ trình mở rộng, chứ chưa xác lập rằng kể từ một ngày cụ thể mọi tài xế Grab, Be, Xanh SM, ShopeeFood hay các nền tảng khác đều phải đóng BHXH bắt buộc. Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 23/9 đồng ý về định hướng mở rộng đối tượng nhưng yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp tục xác định rõ đối tượng, tiêu chí, ngưỡng áp dụng, cơ chế thu – chi, phương thức đóng – hưởng và lộ trình thực hiện.

Khác với người hưởng lương cố định theo hợp đồng lao động, tài xế hoặc shipper có thể làm việc cho nhiều nền tảng, số giờ làm thay đổi theo từng tháng và thu nhập phụ thuộc lượng đơn hàng. Chính vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu làm rõ ngưỡng thu nhập, căn cứ đóng, phương thức thu và lộ trình áp dụng trước khi mở rộng diện bắt buộc. Một số phương án như thu qua nền tảng hoặc xác định căn cứ đóng theo hợp đồng giữa tài xế và doanh nghiệp đã được các cơ quan, địa phương đề xuất trong quá trình góp ý, nhưng chưa phải quy định pháp luật cuối cùng.

Trong quan hệ lao động truyền thống, người sử dụng lao động và người lao động cùng có nghĩa vụ đóng các khoản bảo hiểm theo tỷ lệ pháp luật quy định. Nhưng nhiều nền tảng hiện xác định tài xế là đối tác độc lập, không phải nhân viên theo hợp đồng lao động. Nếu một nhóm được đưa vào BHXH bắt buộc theo cơ chế dành cho người không có quan hệ lao động, pháp luật còn phải xác định rõ ai là chủ thể chịu trách nhiệm đóng, mức đóng bao nhiêu, phần nào do người làm việc chịu và có hay không nghĩa vụ tài chính của nền tảng.

Luật BHXH quy định người làm việc theo một thỏa thuận dù mang tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên vẫn có thể thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc theo quan hệ lao động. Do đó, việc một nền tảng gọi tài xế là “đối tác” tự thân chưa đủ để quyết định bản chất pháp lý của mọi trường hợp. Ngược lại, cũng không thể mặc nhiên kết luận tất cả tài xế công nghệ đều là người lao động theo Bộ luật Lao động. Việc xác định quan hệ pháp lý phải căn cứ vào cách tổ chức công việc, quyền kiểm soát, thù lao và các yếu tố thực tế của từng mô hình. Dự thảo lần này đáng chú ý chính vì muốn có một cơ chế bao phủ ngay cả với những người cuối cùng được xác định không có quan hệ lao động truyền thống.

 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ảnh 1

Tin tức mới nhất