Đề xuất cho chủ đầu tư nhận cọc mua nhà ngay từ khi dự án khởi công

Một số hiệp hội và doanh nghiệp bất động sản kiến nghị nới thời điểm chủ đầu tư được nhận tiền đặt cọc đối với nhà ở, công trình hình thành trong tương lai, theo hướng có thể thu tối đa 5% giá bán ngay từ giai đoạn dự án đủ điều kiện khởi công, thay vì phải chờ bất động sản đáp ứng đầy đủ điều kiện đưa vào kinh doanh như pháp luật hiện hành.

Bộ Xây dựng hiện chưa đưa phương án này vào dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Cơ quan soạn thảo cho rằng việc cho phép nhận cọc quá sớm có thể tạo điều kiện cho các hình thức huy động vốn khi dự án chưa đủ điều kiện bán, qua đó làm tăng rủi ro đối với người mua và ảnh hưởng tính minh bạch của thị trường.

Khoản 5 Điều 23 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán hoặc giá thuê mua đối với nhà ở, công trình xây dựng và phần diện tích sàn hình thành trong tương lai. Quan trọng hơn, khoản tiền này chỉ được thu khi bất động sản đã có đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo luật. Thỏa thuận đặt cọc đồng thời phải ghi rõ giá bán hoặc giá thuê mua.

Luật Kinh doanh bất động sản 2023 hiện vẫn còn hiệu lực và được áp dụng từ ngày 1/8/2024. Trong đó, công trình phải được khởi công đúng quy định; chủ đầu tư phải có giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất; có giấy phép xây dựng hoặc hồ sơ, thông báo khởi công tương ứng; hoàn thành phần hạ tầng kỹ thuật theo tiến độ dự án. Đặc biệt, đối với nhà chung cư hoặc tòa nhà hỗn hợp có nhà ở, phải có giấy tờ chứng minh đã được nghiệm thu hoàn thành xây dựng phần móng.

Trước khi bán hoặc cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, chủ đầu tư theo luật hiện hành còn phải thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh để kiểm tra điều kiện đưa nhà vào kinh doanh. Do đó, nói quy định hiện nay bắt chủ đầu tư “chờ xong móng” là đúng với chung cư nhưng chưa đủ để mô tả toàn bộ điều kiện pháp lý.

Trong quá trình góp ý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi năm 2026, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) đề xuất cho phép chủ đầu tư nhận tiền đặt cọc khi nhà ở hoặc công trình đã đủ điều kiện khởi công xây dựng. Nếu được chấp nhận, đây sẽ là mốc sớm hơn đáng kể so với quy định hiện hành, bởi dự án chưa cần hoàn tất toàn bộ các điều kiện để chính thức đưa sản phẩm vào kinh doanh.

Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng cho rằng nhu cầu đặt cọc thường phát sinh trước khi nhà đủ điều kiện bán. Theo quan điểm của hiệp hội, người mua có nhu cầu thực có thể muốn xác lập quyền mua từ sớm, trong khi quy định hiện tại buộc phải chờ đến khi sản phẩm đủ điều kiện kinh doanh.

Theo hồ sơ góp ý được VnExpress dẫn, Vingroup đưa ra hai phương án. Một phương án là cho phép nhận cọc khi nhà ở hoặc công trình đã có báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt – tức thậm chí có thể sớm hơn mốc khởi công trong một số trường hợp. Phương án còn lại đề nghị bỏ trần đặt cọc 5% nhưng vẫn giữ nguyên thời điểm được nhận cọc như hiện nay.

Bộ Xây dựng cho rằng nếu chủ đầu tư được nhận tiền khi dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, khoản đặt cọc có nguy cơ trở thành một hình thức huy động vốn sớm. Theo giải trình được công bố, quy định hiện hành về thời điểm và trần đặt cọc được thiết kế để hạn chế tình trạng “bán lúa non”, giữ chỗ hoặc nhận khoản tiền lớn khi hồ sơ pháp lý, xây dựng của dự án chưa hoàn chỉnh.

Bộ cũng cho rằng giới hạn 5% cần được duy trì để khoản tiền vẫn mang đúng bản chất của biện pháp bảo đảm cho việc giao kết hợp đồng, thay vì trở thành một kênh tài trợ dự án. Quan điểm này cũng từng được Bộ nhấn mạnh tại hội thảo lấy ý kiến dự luật tháng 7: việc chỉ cho thu tối đa 5% khi dự án đủ điều kiện kinh doanh được đánh giá là biện pháp nhằm ngăn huy động vốn trái phép và giảm rủi ro cho người mua.

Theo Luật Kinh doanh bất động sản, khi đã ký hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, việc thanh toán có thể thực hiện nhiều lần. Lần thanh toán đầu tiên không được vượt quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm cả tiền đặt cọc đã thu trước đó.

Ví dụ, với căn hộ giá 4 tỷ đồng, mức đặt cọc tối đa theo quy định hiện nay là 200 triệu đồng. Khi đến giai đoạn ký hợp đồng và thanh toán lần đầu, tổng số tiền của đợt đầu, bao gồm 200 triệu đồng đã đặt cọc, không được vượt quá 1,2 tỷ đồng. Vì vậy, nếu đề xuất nhận cọc từ khi khởi công được thông qua, điều đó không đồng nghĩa chủ đầu tư được thu ngay 30% giá trị căn hộ từ thời điểm khởi công. Trái với đề xuất nới thời điểm nhận cọc, một số cơ quan quản lý địa phương lại cho rằng ngay cả cơ chế hiện hành vẫn cần thêm biện pháp bảo vệ khách hàng.

Sở Xây dựng Khánh Hòa đề xuất khoản đặt cọc 5% nên được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng, chỉ giải ngân khi chủ đầu tư và khách hàng ký hợp đồng mua bán. Cơ quan này cho rằng hiện chưa có cơ chế quản lý riêng đối với dòng tiền đặt cọc, nên vẫn tồn tại nguy cơ chiếm dụng vốn.

Sở Xây dựng Hải Phòng cũng bày tỏ lo ngại nếu giảm vai trò kiểm tra của cơ quan quản lý trước khi dự án được mở bán, người mua có thể gặp khó khăn trong việc tự xác minh tình trạng pháp lý về đất đai, thế chấp hoặc các điều kiện xây dựng. Như vậy, tranh luận hiện không đơn giản là “có nên cho đặt cọc sớm hay không”, mà còn liên quan tới cơ chế bảo vệ khoản tiền cọc và khả năng kiểm tra pháp lý của người mua.

Bộ Xây dựng đang tiếp tục lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi từ ngày 10/9 đến 30/9/2026. Chủ đầu tư chỉ được nhận đặt cọc tối đa 5% khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Do đó, tính đến ngày 23/9/2026, chưa có thay đổi pháp luật nào cho phép chủ đầu tư thu cọc ngay từ khi dự án vừa khởi công. Dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và còn có thể được chỉnh lý trước khi trình các cấp có thẩm quyền. Cho đến khi luật mới được Quốc hội thông qua và có hiệu lực, chủ đầu tư vẫn phải tuân theo Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành.

Điều đó có nghĩa việc một dự án đã tổ chức lễ khởi công, san lấp hoặc bắt đầu thi công không tự động tạo quyền thu tiền đặt cọc mua nhà. Đối với người mua, cần phân biệt các khái niệm được sử dụng trên thị trường như “đặt chỗ”, “giữ chỗ”, “booking”, “thiện chí”, “đăng ký nguyện vọng” với hợp đồng đặt cọc theo quy định pháp luật. Tên gọi của khoản tiền không tự động làm thay đổi bản chất giao dịch nếu thực tế nó được dùng để bảo đảm quyền mua một sản phẩm cụ thể.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ảnh 1

Tin tức mới nhất