Đề xuất bỏ 18 thủ tục hành chính về sở hữu trí tuệ, nhưng một số cải cách đã được áp dụng

Chính phủ đề xuất sửa Luật Sở hữu trí tuệ theo hướng bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, với mục tiêu giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Dự án Luật được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến sáng 24/9/2026. Theo phương án Chính phủ trình, các thay đổi tập trung vào hai nhóm lớn: đơn giản hóa thủ tục, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và thống nhất đầu mối quản lý quyền đối với giống cây trồng. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa dự thảo Luật đang trong quy trình lập pháp với một số chính sách cải cách đã được áp dụng tạm thời theo nghị quyết của Chính phủ từ giữa năm 2026. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong số 18 thủ tục dự kiến được loại bỏ ở cấp luật có 16 thủ tục liên quan hoạt động giám định sở hữu trí tuệ và 2 thủ tục về chuyển nhượng quyền. Nhóm 16 thủ tục bao gồm các thủ tục cấp, cấp lại hoặc thu hồi thẻ giám định viên và giấy chứng nhận tổ chức giám định trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.

Theo phương án sửa đổi, thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp được bãi bỏ. Khi quyền được chuyển từ chủ sở hữu cũ sang chủ sở hữu mới, các bên thực hiện việc thay đổi thông tin chủ văn bằng thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ. Điều này không nên được hiểu rằng chỉ cần hai doanh nghiệp ký hợp đồng là quyền đối với mọi sáng chế, nhãn hiệu hoặc kiểu dáng được tự động chuyển hoàn tất về mặt đăng ký. Đối với các quyền được xác lập thông qua đăng ký, thông tin chủ sở hữu trên văn bằng vẫn phải được cơ quan quản lý cập nhật theo thủ tục tương ứng. Do đó, bản chất cải cách là gộp và đơn giản hóa quy trình, không phải loại bỏ việc ghi nhận chủ sở hữu mới.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, dự thảo bỏ các điều kiện kinh doanh áp dụng cho tổ chức, cá nhân thực hiện giám định và chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động, tạo cơ sở để cơ quan quản lý thực hiện thanh tra, kiểm tra sau đó. Cơ quan soạn thảo xác định tổng cộng 5 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, gồm một điều kiện đối với tổ chức và bốn điều kiện đối với cá nhân hoạt động trong lĩnh vực giám định sở hữu trí tuệ.

Đây là sự chuyển dịch từ mô hình phải đáp ứng một loạt điều kiện và xin giấy tờ trước khi hoạt động sang mô hình quản lý dựa nhiều hơn vào nghĩa vụ chuyên môn, trách nhiệm pháp lý và hậu kiểm. Tuy nhiên, “bỏ điều kiện kinh doanh” không đồng nghĩa hoạt động giám định trở thành lĩnh vực không chịu quản lý.

Theo cơ chế đang được áp dụng, tổ chức và cá nhân giám định vẫn phải tuân thủ yêu cầu về tính trung thực, khách quan, phạm vi chuyên môn, bảo mật thông tin và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận giám định.

Bộ Khoa học và Công nghệ xác nhận một số chính sách mà dự thảo Luật đang đưa vào văn bản luật đã được áp dụng theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP và Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP. Cụ thể, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được loại khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp cũng không còn được thực hiện theo cơ chế cũ.

Hai nghị quyết này có hiệu lực từ 1/7/2026. Riêng Nghị quyết 66.17 được thiết kế có hiệu lực đến hết 28/2/2027, trừ khi quy định tương ứng trong luật hoặc văn bản khác có hiệu lực sớm hơn. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, các nghị quyết hiện hành được thiết kế như cơ chế cải cách trong một khoảng thời gian nhất định. Việc sửa Luật Sở hữu trí tuệ nhằm đưa những chính sách phù hợp vào khung pháp luật lâu dài, tránh tình trạng cơ chế tạm thời hết hiệu lực rồi quy định cũ quay trở lại hoặc phát sinh khoảng trống pháp lý.

Theo tính toán được Chính phủ trình tại phiên họp ngày 24/9, gói sửa đổi về thủ tục và điều kiện kinh doanh dự kiến giúp giảm khoảng 1,075 tỷ đồng chi phí tuân thủ và 237 ngày làm việc trong tổng thời gian giải quyết các thủ tục liên quan. Các số liệu này cần được hiểu là ước tính tác động của phương án cải cách, không phải khoản 1,1 tỷ đồng mà ngân sách nhà nước trực tiếp cấp lại cho doanh nghiệp. “237 ngày” cũng là tổng thời gian thủ tục dự kiến được cắt giảm khi cộng các quy trình liên quan, không có nghĩa mỗi doanh nghiệp riêng lẻ sẽ được rút ngắn 237 ngày cho một hồ sơ.

Ngoài thủ tục hành chính, dự thảo còn đề xuất chuyển chức năng quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Chính phủ lý giải việc tập trung đầu mối có thể giúp sử dụng chung cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và nguồn lực chuyên môn về sở hữu trí tuệ, đồng thời kết nối bảo hộ giống cây trồng với hoạt động khoa học, công nghệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết phương án chuyển giao phải bảo đảm kế thừa hồ sơ, kết quả thẩm định, khảo nghiệm, phí và lệ phí đã xử lý trước đó; người dân và doanh nghiệp không phải làm lại thủ tục chỉ vì thay đổi cơ quan quản lý. Đây cũng mới là nội dung nằm trong dự án Luật đang được hoàn thiện, không nên trình bày như việc chuyển giao toàn bộ thẩm quyền đã hoàn tất trong ngày 24/9.

Sáng 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự án Luật và thống nhất với phạm vi sửa đổi mà Chính phủ trình, đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát để tránh xung đột với các luật và cam kết quốc tế liên quan. Dự án sửa đổi 18 trong tổng số 222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành. Sau phiên họp, Bộ Khoa học và Công nghệ được yêu cầu tiếp tục giúp Chính phủ hoàn thiện hồ sơ trước khi trình Quốc hội xem xét theo quy trình.

 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ảnh 1

Tin tức mới nhất