Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04, Bộ Công an) ngày 7/9 công bố kết quả Chuyên án 126MT, trong đó lực lượng chức năng phát hiện 1.160 kg ketamine được giấu trong vách một tàu cá tại vùng biển giáp ranh Việt Nam–Indonesia. Đến nay 9 bị can đã bị khởi tố: 4 người về tội vận chuyển trái phép chất ma túy, 4 người về tội môi giới hối lộ và một người về cả tội đưa hối lộ và vận chuyển trái phép chất ma túy. Cơ quan điều tra đồng thời thu hồi hơn 1,2 tỷ đồng được cho là đã dùng nhằm tìm cách tác động để tàu được thả.
Theo thông tin chính thức của Bộ Công an, Cảnh sát biển Việt Nam và C04 phát hiện một đường dây có yếu tố xuyên quốc gia, trong đó các đối tượng nước ngoài câu kết với người Việt Nam, sử dụng tàu cá để vận chuyển ma túy từ vùng biển nước ngoài, đi qua vùng biển Việt Nam rồi đưa sang nước thứ ba tiêu thụ. Ngày 2/5/2026, Cảnh sát biển, C04, Bộ đội Biên phòng và Hải quan xác lập chuyên án chung.
Ngày 25/5, lực lượng tuần tra phát hiện tàu cá BT-92066-TS chở bốn người, khoảng 8.000 lít dầu DO không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc và 58 bao tải được giấu trong vách hai bên mạn tàu. C04 sau đó phối hợp Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 và Vụ 4, Viện KSND tối cao khám xét phương tiện.
Bên trong 58 bao tải là 1.160 gói nylon màu xanh, được ngụy trang dưới dạng túi trà. Kết luận giám định xác định toàn bộ tinh thể bên trong là ketamine, tổng khối lượng 1.160 kg, tức 1,16 tấn. Bộ Công an ước tính số ma túy này có giá khoảng 800 tỷ đồng trên thị trường ma túy bất hợp pháp.
Về mặt số học, 1.160 gói có tổng khối lượng 1.160 kg tương ứng mức bình quân khoảng 1 kg mỗi gói. Tuy nhiên, cơ quan chức năng không công bố trọng lượng riêng của từng gói, vì vậy không nên biến phép chia trung bình này thành khẳng định “mỗi gói đúng 1 kg”. Bộ Công an mô tả đây là giá trị ước tính trên thị trường ma túy đen. Đây không phải giá trị tài sản hợp pháp của tang vật, cũng không phải mức thiệt hại hoặc số tiền thu lợi đã được tòa án xác định. Đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy, Bộ luật Hình sự phân hóa trách nhiệm hình sự chủ yếu theo:
loại chất ma túy;
khối lượng hoặc thể tích;
và các tình tiết như có tổ chức, qua biên giới, tái phạm nguy hiểm…
Đối với ketamine, Luật 86/2025/QH15, có hiệu lực từ 1/7/2025, đã đưa chất này vào nhóm được định lượng riêng trong Điều 250. Vì vụ việc xảy ra tháng 5/2026, tức sau khi Luật 86/2025 có hiệu lực, khung pháp lý mới là cơ sở trực tiếp cần xem xét.
Theo khoản 4 Điều 250 Bộ luật Hình sự sau sửa đổi, hành vi vận chuyển ketamine từ 100 gam trở lên thuộc khung hình phạt cao nhất hiện hành của tội vận chuyển trái phép chất ma túy: 20 năm tù hoặc tù chung thân. Người phạm tội còn có thể chịu hình phạt bổ sung về tiền, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản theo điều luật. Tang vật vụ án là: 1.160 kg = 1.160.000 gam. So với ngưỡng 100 gam: 1.160.000 / 100 = 11.600 lần.
Con số này cho thấy quy mô của vụ việc vượt rất xa ngưỡng định lượng để bước vào khung cao nhất. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi bị can trong vụ án tự động bị tuyên tù chung thân. Khi xét xử, tòa phải xác định vai trò của từng người, ý thức chủ quan, mức độ tham gia, tình tiết tăng nặng – giảm nhẹ, chứng cứ về đồng phạm và các yếu tố khác theo luật.
Trước ngày 1/7/2025, tội vận chuyển trái phép chất ma túy từng có khung hình phạt cao nhất bao gồm tử hình. Luật 86/2025/QH15 đã bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội, trong đó có tội vận chuyển trái phép chất ma túy. Quốc hội thông qua sửa đổi này ngày 25/6/2025 và luật có hiệu lực từ 1/7/2025.
Điểm này khác với tội mua bán trái phép chất ma túy tại Điều 251, nơi Bộ luật Hình sự hiện vẫn duy trì tử hình đối với một số trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, bao gồm ketamine từ 3 kg trở lên.
Trong thông tin được C04 công bố ngày 7/9, chưa có bị can nào được công bố là bị khởi tố về tội mua bán trái phép chất ma túy trong Chuyên án 126MT này. Cơ quan điều tra hiện công bố các tội danh vận chuyển, môi giới hối lộ và đưa hối lộ.
Hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao xác định “vận chuyển trái phép chất ma túy” là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này sang nơi khác, kể cả từ quốc gia này sang quốc gia khác, bằng nhiều loại phương tiện như ôtô, tàu bay, tàu thủy… nếu không thuộc trường hợp nhằm mục đích sản xuất, mua bán hoặc tàng trữ theo cấu thành của các tội khác.
Trong một vụ án có tổ chức, người không trực tiếp có mặt trên tàu vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm với vai trò tổ chức, chỉ đạo, xúi giục hoặc giúp sức nếu chứng cứ chứng minh họ là đồng phạm.
Bộ Công an cho biết quá trình làm việc với bốn thuyền viên đã xác định Trần Ngọc Danh là người trực tiếp chỉ đạo, điều hành hoạt động vận chuyển. Danh và Nguyễn Văn Niềm sau đó bị bắt khi đang tìm cách lẩn trốn ra nước ngoài bằng đường tiểu ngạch. Tuy nhiên, thông báo ngày 7/9 không công bố đầy đủ quyết định khởi tố của từng người và từng khoản cụ thể của Điều 250. Vì vậy chưa nên tự gán khoản truy tố cuối cùng cho từng bị can trước khi cơ quan tố tụng công bố kết luận điều tra hoặc cáo trạng.
Khoản 2 Điều 250 hiện quy định “qua biên giới” là một tình tiết định khung của tội vận chuyển trái phép chất ma túy.
C04 mô tả đường dây có phương thức đưa ma túy từ vùng biển nước ngoài qua vùng biển Việt Nam rồi đi nước thứ ba, và vụ án được khởi tố với địa điểm xảy ra tại “vùng biển giáp ranh Việt Nam – Indonesia”. Tuy nhiên, nguồn công khai chưa đưa tọa độ bắt giữ cụ thể. Do đó, nếu phân tích về luật biển, không nên tự khẳng định tàu bị bắt “trong lãnh hải Việt Nam” hoặc “trong vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam” khi chưa có dữ liệu tọa độ.
Sau khi tàu bị bắt, Bộ Công an cho biết Danh đã nhờ Niềm liên hệ với những người khác, mang khoảng 1,2 tỷ đồng để tìm cách tác động lực lượng chức năng, mục đích xin cho tàu được thả nhằm lấy lại số ketamine giấu trên tàu.
Đến ngày 7/9, C04 công bố: 4 bị can bị khởi tố về tội Môi giới hối lộ; 1 bị can bị khởi tố về cả tội Đưa hối lộ và Vận chuyển trái phép chất ma túy; hơn 1,2 tỷ đồng liên quan hành vi đưa và môi giới hối lộ đã được thu hồi.
Điểm cần lưu ý là một người có thể đồng thời bị điều tra về hai tội độc lập nếu chứng cứ cho thấy họ vừa tham gia vận chuyển ma túy, vừa thực hiện hành vi đưa hối lộ sau khi vụ việc bị phát hiện. Việc đưa hối lộ nhằm che giấu hoặc làm thay đổi kết quả xử lý vụ ma túy không “hòa” vào tội vận chuyển ma túy, mà có thể cấu thành một tội khác.
Điều 364 Bộ luật Hình sự quy định tội đưa hối lộ. Nếu của hối lộ từ 1 tỷ đồng trở lên, khung hình phạt đối với tội đưa hối lộ là 12–20 năm tù.
Điều 365 quy định tội môi giới hối lộ. Nếu của hối lộ từ 1 tỷ đồng trở lên, mức hình phạt có thể từ 8–15 năm tù. Lý do là thông cáo của C04 mới công bố tổng số tiền hơn 1,2 tỷ đồng liên quan quá trình đưa và môi giới hối lộ, nhưng chưa công bố:
khoản nào của Điều 364, 365 được ghi trong từng quyết định khởi tố;
số tiền cụ thể được quy cho hành vi của từng bị can;
mức độ hoàn thành của từng hành vi;
vai trò và tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng.
Điều 364 sử dụng cấu trúc người nào “đã đưa hoặc sẽ đưa” lợi ích cho người có chức vụ, quyền hạn để người đó làm hoặc không làm một việc theo yêu cầu của người đưa. Vì vậy, cấu thành tội đưa hối lộ không nên được hiểu đơn giản rằng tiền nhất thiết phải đã đến tay một người nhận và người nhận phải bị kết án trước.
Tương tự, tội môi giới hối lộ tập trung vào vai trò trung gian kết nối, dàn xếp việc hối lộ theo Điều 365. Vì vậy, tại thời điểm hiện nay chỉ có thể nói: C04 đang cáo buộc một nhóm bị can đã tìm cách sử dụng hơn 1,2 tỷ đồng để tác động quá trình xử lý vụ án. Bộ Công an nói cơ quan điều tra đã thu hồi hơn 1,2 tỷ đồng được các bị can sử dụng trong hành vi đưa và môi giới hối lộ. Ở giai đoạn điều tra, số tiền có thể được thu giữ, tạm giữ hoặc xử lý như vật chứng theo quy định tố tụng. Quyết định cuối cùng về:
tịch thu sung ngân sách;
trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp;
hoặc xử lý theo cách khác
thuộc thẩm quyền của cơ quan tố tụng theo từng giai đoạn và cuối cùng có thể được xác định trong bản án. Việc ma túy được tìm thấy trên một tàu không đồng nghĩa mọi người có mặt trên tàu mặc nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự như nhau. Cơ quan điều tra phải chứng minh đối với từng người các vấn đề như:
có biết trên tàu có ketamine hay không;
có ý thức tham gia việc vận chuyển hay không;
được giao nhiệm vụ gì;
hưởng lợi hoặc được hứa trả công ra sao;
có tham gia việc cất giấu, điều hướng hoặc tiếp nhận hàng hay không.
Thông tin hiện tại cho thấy 4 người bị khởi tố về vận chuyển, nhưng Bộ Công an chưa công bố đầy đủ lời khai và chứng cứ của từng trường hợp.
Theo Bộ Công an, đường dây này sử dụng tàu cá để vận chuyển từ vùng biển nước ngoài qua Việt Nam rồi đi nước thứ ba. Phương thức cất giấu trong vách hai bên mạn tàu cho thấy hàng hóa không được để ở khoang thông thường mà được thiết kế nhằm tránh kiểm tra trực quan. Từ góc độ kiểm soát, vận chuyển đường biển tạo ra ít nhất ba thách thức.
Thứ nhất là phạm vi giám sát rất lớn. Không giống cửa khẩu đường bộ hay sân bay, tuyến biển không có một điểm kiểm soát cố định duy nhất.
Thứ hai là tàu cá có hoạt động hợp pháp thường xuyên trên biển, tạo điều kiện cho đối tượng ngụy trang hoạt động vận chuyển dưới vỏ bọc đánh bắt hoặc hậu cần nghề cá.
Thứ ba là tội phạm có thể sử dụng nhiều vùng tài phán và điểm trung chuyển, khiến điều tra phụ thuộc vào phối hợp giữa cảnh sát, cảnh sát biển, biên phòng, hải quan và lực lượng nước ngoài.
Chuyên án 126MT phản ánh chính mô hình phối hợp nhiều lực lượng này: Cảnh sát biển, C04, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và Viện kiểm sát cùng tham gia ở các giai đoạn khác nhau.
Thông tin chính xác hiện có chỉ là: 1,16 tấn ketamine được C04 ước tính có giá khoảng 800 tỷ đồng nếu tính theo thị trường ma túy bất hợp pháp. C04 cho biết từ đầu năm 2026 đến thời điểm công bố, lực lượng cảnh sát phòng chống ma túy trên toàn quốc đã triệt phá hơn 17.600 vụ, bắt hơn 35.300 người. Tang vật gồm gần 100 kg heroin, 30 kg cocaine, 407 kg cần sa, hàng trăm kg cùng gần 900.000 viên ma túy tổng hợp và 1,16 tấn ketamine. Riêng vụ tàu cá vì vậy nổi bật không chỉ bởi giá trị ước tính mà bởi khối lượng ketamine đặc biệt lớn được thu giữ trong một lần.
