Theo báo cáo mới nhất của Deloitte, khu vực Đông Nam Á có thể thu về khoảng 65 tỷ USD giá trị kinh tế bổ sung từ thị trường AI vào năm 2035. Đây được xem là cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong một thế hệ, đặc biệt ở bối cảnh thế giới đang chứng kiến làn sóng chuyển dịch dữ liệu và công nghệ ngày càng mạnh mẽ. Đối với Việt Nam, điểm nóng của cuộc chơi chính là hạ tầng trung tâm dữ liệu và năng lượng bền vững – hai trụ cột then chốt để phát triển trí tuệ nhân tạo và nền kinh tế số.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy Việt Nam vẫn còn ở điểm xuất phát khi so sánh với các quốc gia trong khu vực. Hiện công suất trung tâm dữ liệu trong nước chỉ khoảng 46 MW đang vận hành và thêm 10 MW đang xây dựng, thấp hơn nhiều so với Singapore với gần 1.000 MW hay Malaysia và Indonesia với hàng trăm MW. Khoảng cách này vừa phản ánh sự thua kém, vừa mở ra một thị trường rộng lớn cho những doanh nghiệp tiên phong. Thách thức lớn nhất lại đến từ nguồn năng lượng, bởi trung tâm dữ liệu tiêu tốn khối lượng điện khổng lồ, đòi hỏi Việt Nam phải tính toán lại chiến lược phát triển năng lượng tái tạo để đảm bảo tính bền vững lâu dài.
Trong bối cảnh ấy, ba “ông lớn” công nghệ của Việt Nam gồm Viettel, FPT và VNPT đang bước vào cuộc đua quyết liệt. Viettel IDC đã xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế, FPT Data Center đẩy mạnh chiến lược gắn liền với chuyển đổi số toàn diện, trong khi VNPT Data Center tận dụng lợi thế hạ tầng viễn thông rộng khắp để mở rộng nhanh chóng. Cuộc cạnh tranh này không chỉ mang tính thương mại đơn thuần mà còn thể hiện khát vọng đặt nền móng cho nền kinh tế số Việt Nam trong thập kỷ tới.
Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng nếu tận dụng tốt cơ hội, Việt Nam có thể vươn lên trở thành trung tâm dữ liệu mới nổi của khu vực, qua đó thu hút thêm dòng vốn FDI, tạo việc làm và nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế số toàn cầu. Nhưng nếu chậm chân, chúng ta có thể chỉ trở thành thị trường tiêu thụ công nghệ thay vì là quốc gia làm chủ cuộc chơi. Vì vậy, điều cần thiết lúc này là một khung pháp lý minh bạch về quản lý dữ liệu và an ninh mạng, chính sách ưu đãi thuế và đầu tư để khuyến khích doanh nghiệp mở rộng hạ tầng, chiến lược năng lượng sạch nhằm bảo đảm nguồn cung điện ổn định, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu nhân sự trong lĩnh vực AI và dữ liệu.
Với nhà đầu tư, cơ hội từ cuộc đua 65 tỷ USD này cũng mang tính hai mặt. Trong ngắn hạn, cổ phiếu công nghệ và viễn thông như FPT, VNPT hay các doanh nghiệp liên quan tới trung tâm dữ liệu có thể hưởng lợi, nhưng việc mua đuổi khi giá tăng nóng tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh. Trong trung hạn, những doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng hạ tầng rõ ràng và được hỗ trợ bởi chính sách sẽ là lựa chọn đáng cân nhắc. Còn trong dài hạn, nhóm công nghệ, năng lượng sạch và hạ tầng viễn thông chắc chắn là chiến lược bền vững, bởi trí tuệ nhân tạo và kinh tế số là xu hướng không thể đảo ngược. Nhà đầu tư nên kết hợp đa dạng hóa danh mục để cân bằng giữa tiềm năng tăng trưởng và rủi ro thị trường.
Cơ hội 65 tỷ USD không chỉ là con số khô khan mà là phép thử lớn đối với nền kinh tế Việt Nam. Nếu tận dụng được, chúng ta có thể rút ngắn khoảng cách với các nước trong khu vực và vươn lên trở thành điểm đến chiến lược cho công nghệ số tại Đông Nam Á. Cuộc đua của Viettel, FPT và VNPT chính là hình ảnh thu nhỏ của khát vọng ấy: đưa Việt Nam từ vị thế người theo sau thành một trung tâm công nghệ mới nổi, góp phần định hình diện mạo kinh tế số trong thập kỷ tới.
