Từ một người từng làm nghề mua bán lúa gạo, Lê Văn Tân sử dụng tên giả, đứng giữa các bên trong cùng một giao dịch để vừa nhận lúa chưa thanh toán, vừa bán lại hàng và lấy tiền ứng trước. Cơ quan tố tụng xác định tổng số tiền bị chiếm đoạt trong các vụ việc hơn 2,6 tỷ đồng. Ngày 17/9, TAND TP Cần Thơ tuyên phạt Tân 12 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo nội dung cáo trạng được công bố tại phiên tòa, Lê Văn Tân, 29 tuổi, trú tỉnh Đồng Tháp, trước đây làm nghề mua bán lúa gạo. Sau khi kinh doanh thua lỗ và phát sinh nợ, Tân bị cáo buộc đã lợi dụng những mối quan hệ có được trong quá trình làm ăn để thực hiện các giao dịch gian dối.
Ngày 30/10/2024, Tân sử dụng tên giả “Lâm”, liên hệ một người thu mua, môi giới lúa và thỏa thuận mua hai ghe lúa với tổng trọng lượng 346.417,4 kg, trị giá hơn 2,4 tỷ đồng nhưng chưa thanh toán. Tân yêu cầu bên bán đưa số lúa này đến hai cơ sở xay xát tại Thới Lai, TP Cần Thơ.
Cùng thời điểm, Tân tiếp tục sử dụng tên giả để liên hệ hai doanh nghiệp tại Cần Thơ, chào bán chính số hàng nói trên sau khi xay xát và đề nghị các doanh nghiệp ứng trước 70% giá trị hàng hóa. Theo Dân trí, Tân sử dụng các tên “Lâm” và “Minh” trong những giao dịch này.
Sau khi số lúa được giao vào kho, Tân cung cấp các tài khoản ngân hàng do mình chỉ định để nhận tiền. Hai doanh nghiệp chuyển tổng cộng 1,8 tỷ đồng, gồm một doanh nghiệp chuyển 1 tỷ đồng và doanh nghiệp còn lại chuyển 800 triệu đồng. Sau khi nhận tiền, Tân cắt liên lạc với các bên.
Cách thức trên tạo ra một chuỗi giao dịch mà trong đó bên bán lúa tin rằng Tân là người mua, còn các doanh nghiệp tiếp nhận hàng lại tin rằng Tân là bên có quyền bán hàng. Chính việc đứng giữa hai đầu giao dịch và cung cấp thông tin không đúng sự thật là tình tiết trọng tâm được cơ quan tố tụng xem xét trong vụ án.
Vụ hơn 346 tấn lúa không phải hành vi duy nhất được đưa ra xét xử.
Theo Báo Cần Thơ, ngày 22/5/2024, Tân đến một kho gạo tại Đồng Tháp hỏi mua 27.500 kg gạo, trị giá khoảng 440 triệu đồng, nhưng chưa thanh toán. Sau đó, Tân chào bán số gạo này cho một người khác và yêu cầu người mua chuyển trước 200 triệu đồng, phần còn lại dự kiến được cấn trừ vào một khoản nợ cũ. Sau khi nhận 200 triệu đồng, Tân tiếp tục ngắt liên lạc và không thanh toán cho chủ kho. Chủ kho sau đó dỡ hàng xuống, khiến bên mua không nhận được số gạo đã thỏa thuận.
Từ các hành vi được đưa vào hồ sơ, cơ quan điều tra xác định tổng số tiền Tân chiếm đoạt của các bị hại là hơn 2,6 tỷ đồng. Đây là lý do không nên viết “346 tấn lúa trị giá 2,6 tỷ đồng”, bởi riêng lô lúa hơn 346 tấn được xác định có giá trị hơn 2,4 tỷ đồng; con số trên 2,6 tỷ đồng phản ánh tổng giá trị bị chiếm đoạt trong toàn bộ vụ án.
Sáng 17/9, Hội đồng xét xử TAND TP Cần Thơ tuyên Lê Văn Tân 12 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Báo Cần Thơ cho biết tòa còn buộc bị cáo tiếp tục bồi thường cho một bị hại hơn 1 tỷ đồng và một bị hại khác 170 triệu đồng. Theo nguồn này, trong quá trình điều tra, Tân thừa nhận hành vi. Tuy nhiên, khi đưa tin theo chuẩn pháp lý vẫn nên gắn các tình tiết về diễn biến hành vi với cáo trạng, kết luận của cơ quan tố tụng hoặc phán quyết của tòa, thay vì viết như thể người đưa tin trực tiếp chứng kiến toàn bộ sự việc.
Ở giai đoạn hiện tại, cách gọi phù hợp là “bị cáo Lê Văn Tân” hoặc “Lê Văn Tân bị TAND TP Cần Thơ tuyên 12 năm tù”. Cụm “nghi phạm” không còn phù hợp với giai đoạn tố tụng đã được xét xử sơ thẩm; trong khi việc gọi đây là “bản án đã có hiệu lực pháp luật” cũng chưa nên sử dụng nếu chưa có thông tin xác nhận về tình trạng kháng cáo, kháng nghị sau phiên xử.
Về bản chất vụ án, nội dung được cơ quan tố tụng xác định xoay quanh việc sử dụng thông tin gian dối để làm cho các bên giao tài sản hoặc chuyển tiền, từ đó chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, khi viết bài không nên biến yếu tố “dùng tên giả” thành căn cứ duy nhất cấu thành tội phạm. Việc sử dụng tên giả chỉ là một phần của phương thức được cho là nhằm tạo niềm tin và che giấu vị trí thực sự của Tân trong các giao dịch.
Tương tự, từ “cò” là cách gọi thông dụng, không xác định một tư cách pháp lý. Các nguồn cho biết Tân từng làm nghề mua bán lúa gạo, trong khi người bán lúa trong vụ 346 tấn được mô tả là người thu mua, môi giới. Vì vậy, headline “‘Cò’ đóng hai vai…” có sức hút nhưng không chính xác bằng cách gọi “người buôn lúa” hoặc trực tiếp mô tả thủ đoạn
Một chi tiết cần phân biệt khi đưa tin là việc mua hàng nhưng chưa thanh toán tự thân chưa đủ để kết luận có hành vi lừa đảo. Trong hoạt động thương mại, chậm trả tiền hoặc mất khả năng thanh toán có thể phát sinh tranh chấp dân sự.
Điểm khác biệt trong vụ án này, theo cáo trạng được báo chí dẫn lại, là cơ quan tố tụng xác định Tân đã sử dụng tên giả, tạo các giao dịch song song và nhận tiền từ bên thứ ba rồi cắt liên lạc. Chính chuỗi hành vi gian dối được xác định có từ quá trình giao dịch là cơ sở để vụ việc được xử lý hình sự, thay vì chỉ được xem như một khoản nợ thương mại chưa thanh toán.
































































































