Iran và Mỹ vẫn còn cách xa nhau về phương án chấm dứt xung đột, nhưng Tehran cho rằng tiến trình ngoại giao cần tiếp tục, trong bối cảnh hai bên vừa nối lại các cuộc trao đổi gián tiếp tại New York và thị trường năng lượng đặc biệt theo dõi số phận eo biển Hormuz.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters ngày 23/9 rằng Tehran đang xem xét phản hồi của Washington đối với các đề xuất hòa bình do Iran đưa ra. Quan chức này phát biểu với điều kiện giấu tên và thừa nhận giữa hai bên vẫn tồn tại “nhiều khác biệt”, song các hoạt động ngoại giao vẫn đang tiếp diễn.
Theo Reuters, các quan chức Mỹ và Iran ngày 22/9 tiến hành cuộc trao đổi gián tiếp đầu tiên được biết đến trong nhiều tháng, sau khi thỏa thuận ngừng bắn trước đó đổ vỡ vào tháng 7. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Jared Kushner không gặp trực tiếp mà trao đổi thông điệp thông qua bên trung gian. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết một nhà trung gian Qatar đã chuyển các thông điệp qua lại trong khoảng hai giờ.
Phía Iran nêu một số yêu cầu, trong đó có chấm dứt chiến sự trên các mặt trận, chấm dứt những hành động mà Tehran gọi là “xâm lược” của Mỹ và giải phóng tài sản Iran đang bị đóng băng. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cùng ngày nói một thỏa thuận với Iran sẽ đòi hỏi nhiều nỗ lực và thời gian, đồng thời nhắc lại rằng Washington vẫn có các lựa chọn quân sự. Quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng các đề xuất của Tehran ưu tiên hai nội dung: Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran và mở lại eo biển Hormuz.
Trước đó, ngày 22/9, một quan chức Iran khác nói Tehran có thể mở lại eo biển trong vòng bảy ngày nếu Washington giảm sức ép quân sự và dỡ phong tỏa đối với các cảng của Iran. Người này cũng cho biết phái đoàn Iran tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc có thẩm quyền thúc đẩy lại tiến trình ngoại giao.
Reuters cho biết Tehran đang xem xét phản hồi của Washington đối với các đề xuất trên. Điều đó đồng nghĩa một quá trình trao đổi đang diễn ra, nhưng chưa có thông tin cho thấy Mỹ đã chấp thuận yêu cầu dỡ phong tỏa hoặc cơ chế mà Iran đề xuất cho eo biển Hormuz.
Iran muốn có quyền kiểm soát lớn hơn đối với eo biển và thu phí các tàu đi qua. Washington phản đối và cho rằng Hormuz phải được mở hoàn toàn cho hoạt động hàng hải quốc tế. Vì vậy, Hormuz không đơn thuần là một vấn đề kỹ thuật về mở lại luồng tàu biển. Nó còn liên quan đến quyền kiểm soát, an ninh khu vực, tự do hàng hải và sức ép kinh tế đối với Iran.
Ông tập trung vào việc Mỹ phong tỏa các cảng Iran và tình hình tại Hormuz, cho rằng không thể để các quốc gia khác hưởng lợi từ tuyến hàng hải này trong khi Iran bị hạn chế quyền tiếp cận vận tải biển. Ông đồng thời tuyên bố người dân Iran sẽ không khuất phục trước sức ép. Những phát biểu này xuất hiện chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có các tuyên bố cứng rắn đối với Tehran tại cùng diễn đàn. Điều đó tạo ra một bức tranh ngoại giao hai lớp: kênh thương lượng vẫn hoạt động phía sau, trong khi lập trường công khai của cả hai chính phủ vẫn còn khoảng cách lớn.
Theo dữ liệu sơ bộ Reuters dẫn lại, 10 tàu hàng hóa đi qua eo biển trong ngày 23/9, tăng từ 7 tàu một ngày trước nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình động 10 ngày khoảng 17 tàu. Trước khi chiến sự Mỹ–Israel với Iran bắt đầu ngày 28/2, Reuters cho biết khoảng 125 tàu thương mại lớn mỗi ngày thường đi qua eo biển, gồm tàu dầu, tàu chở khí, tàu hàng rời và container. Tuyến đường này đóng vai trò quan trọng đối với khoảng một phần năm dòng dầu thô và LNG toàn cầu theo cách tính được Reuters dẫn.
Trong phiên 24/9, giá dầu Brent có lúc lên 106,50 USD/thùng và đến 09h40 GMT giao dịch quanh 105,51 USD, tăng 2,36%. WTI tăng 1,89% lên 93,90 USD/thùng. Reuters cho biết giá dầu tăng khi các cuộc trao đổi Mỹ–Iran chưa cho thấy nhiều tiến triển cụ thể. Một ngày trước đó, Brent đã chốt phiên tại 103,08 USD/thùng, tăng gần 4%, trong bối cảnh nhà đầu tư đánh giá các tuyên bố cứng rắn của lãnh đạo Mỹ và Iran. Diễn biến này phù hợp với nhận định rằng thị trường đang định giá một phần bù rủi ro địa chính trị và rủi ro vận tải biển, đặc biệt đối với dầu Brent vốn nhạy cảm hơn với nguồn cung Trung Đông và sự gián đoạn tại Hormuz. Reuters dẫn chuyên gia của Phillip Nova nhận định thị trường dầu vật chất vẫn còn xa trạng thái bình thường hoàn toàn. Tuy nhiên, giá dầu tăng hay giảm không phải bằng chứng độc lập về khả năng một thỏa thuận ngoại giao sẽ thành công. Giá chỉ phản ánh kỳ vọng của người tham gia thị trường đối với thông tin hiện có, cùng nhiều yếu tố khác về tồn kho, nguồn cung và sản phẩm lọc dầu.
Tính đến 24/9/2026, có thể xác nhận rằng Mỹ và Iran đã nối lại một kênh trao đổi gián tiếp thông qua trung gian tại New York. Một quan chức cấp cao Iran nói hai bên vẫn còn nhiều khác biệt nhưng ngoại giao cần tiếp tục, và Tehran đang xem xét phản hồi của Washington đối với các đề xuất hòa bình. Iran trước đó cho biết có thể mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày nếu Mỹ giảm sức ép quân sự và dỡ phong tỏa đối với các cảng Iran. Đây vẫn là điều kiện do Tehran đưa ra, chưa phải thỏa thuận đã được hai phía chấp thuận. Trong khi đó, hoạt động vận tải qua Hormuz vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến sự và giá dầu tiếp tục mang phần bù rủi ro lớn do chưa có dấu hiệu rõ ràng rằng bất đồng Mỹ–Iran sắp được giải quyết.
































































































