Từ ngày 26/8/2026, cá nhân hành nghề môi giới bất động sản không có chứng chỉ hành nghề có thể bị phạt 40-60 triệu đồng theo Nghị định 339/2026/NĐ-CP. Cùng mức phạt này còn áp dụng đối với người có chứng chỉ nhưng hành nghề ngoài doanh nghiệp môi giới hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản. Quy định mới tạo thành cơ chế kiểm soát hai tầng: kiểm soát điều kiện của từng môi giới và trách nhiệm của doanh nghiệp, sàn giao dịch sử dụng họ.
Văn bản đang được đề cập là Nghị định số 339/2026/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 26/8/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà và kinh doanh bất động sản. Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày 26/8/2026, đồng thời Nghị định 16/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng hết hiệu lực kể từ thời điểm này đất liền. Hoàn toàn không liên quan đến môi giới bất động sản. Khoản 1 Điều 73 Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định trực tiếp mức phạt 40-60 triệu đồng đối với cá nhân thực hiện một trong ba hành vi:
Hành nghề môi giới bất động sản không có chứng chỉ hành nghề theo quy định.
Hành nghề môi giới bất động sản nhưng không hành nghề trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản.
Không thực hiện quy chế hoạt động của sàn giao dịch hoặc doanh nghiệp môi giới nơi mình làm việc.
Điểm cần nhấn mạnh là 40-60 triệu đồng ở khoản này chính là mức dành cho cá nhân, không phải mức dành cho tổ chức rồi mới chia đôi. Điều khoản chung của Nghị định 339 xác định mức phạt thông thường trong nghị định là mức dành cho tổ chức, cá nhân chịu một nửa; nhưng khoản 1 Điều 73 được liệt kê riêng là mức phạt trực tiếp áp dụng cho cá nhân. Vì vậy, cách viết “môi giới không chứng chỉ bị phạt 20-30 triệu đồng vì cá nhân chỉ chịu một nửa” là sai đối với hành vi này. Khoản 2 Điều 61 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 yêu cầu một cá nhân muốn hành nghề môi giới phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện:
có chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản;
hành nghề trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản.
Luật này được đưa vào áp dụng từ 1/8/2024 sau khi Quốc hội thông qua Luật 43/2024/QH15 điều chỉnh thời điểm hiệu lực. Do đó, một người đã có chứng chỉ nhưng tiếp tục hành nghề hoàn toàn độc lập, nhận môi giới ngoài hệ thống doanh nghiệp thuộc hai nhóm mà luật cho phép, vẫn chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề.
Nghị định 339/2026 hiện đã thiết kế một hành vi vi phạm riêng cho trường hợp này với mức 40-60 triệu đồng. Nói cách khác: Có chứng chỉ là điều kiện cần, nhưng chưa phải điều kiện đủ. Nghị định 16/2022/NĐ-CP, có hiệu lực từ năm 2022 và vừa được Nghị định 339 thay thế, đã quy định mức 40-60 triệu đồng đối với cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản độc lập mà không có chứng chỉ hành nghề hoặc chứng chỉ hết hạn. Điểm mới đáng chú ý hơn nằm ở cấu trúc pháp lý:
Trước đây – Nghị định 16/2022 | Hiện nay – Nghị định 339/2026 |
Phạt 40-60 triệu đồng đối với môi giới độc lập không có chứng chỉ hoặc chứng chỉ hết hạn | Phạt 40-60 triệu đồng đối với bất kỳ cá nhân hành nghề môi giới không có chứng chỉ theo quy định |
Pháp luật trước đây còn thừa nhận mô hình môi giới cá nhân độc lập nếu đáp ứng điều kiện | Cá nhân phải hành nghề trong doanh nghiệp môi giới hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn |
Điều kiện xử phạt được xây dựng theo Luật KDBĐS cũ | Chế tài được viết lại để đồng bộ với Luật KDBĐS 2023 |
“Nghị định 339/2026 tiếp tục duy trì khung phạt 40-60 triệu đồng đối với môi giới không có chứng chỉ, đồng thời bổ sung chế tài tương ứng với yêu cầu không được hành nghề môi giới độc lập theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023.” Theo Điều 31 Nghị định 96/2024/NĐ-CP, chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản:
có giá trị trên phạm vi cả nước;
có thời hạn 5 năm kể từ ngày cấp.
Người dự thi phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, tốt nghiệp THPT trở lên, hoàn thành khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề và hoàn thiện hồ sơ, kinh phí dự thi. Người đạt yêu cầu sát hạch mới đủ điều kiện được cấp chứng chỉ. Điều này đồng nghĩa một chứng chỉ đã hết thời hạn không thể được coi là căn cứ để tiếp tục hành nghề hợp lệ vô thời hạn.
Chứng chỉ được cấp trước khi Luật Kinh doanh bất động sản mới có hiệu lực được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn ghi trên chứng chỉ; sau đó phải thực hiện theo quy định hiện hành. Trong giai đoạn phân cấp hiện nay, thủ tục cấp mới, cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản được thực hiện tại Sở Xây dựng, theo cơ chế phân cấp từ Nghị định 144/2025/NĐ-CP. Nghị định 339 không chỉ nhắm vào “cò đất” hay môi giới cá nhân. Khoản 2 Điều 73 quy định doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới có thể bị phạt 60-80 triệu đồng nếu:
không thực hiện chế độ báo cáo;
không có quy chế hoạt động môi giới;
không có tối thiểu một cá nhân trong doanh nghiệp có chứng chỉ;
không đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, kỹ thuật.
Hai điều kiện cuối còn có thể kéo theo hình thức đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ môi giới từ 3 đến 6 tháng theo khoản 4 Điều 73. Ở đây cần phân biệt hai tầng điều kiện.
Luật yêu cầu doanh nghiệp môi giới phải có tối thiểu một cá nhân có chứng chỉ để đáp ứng điều kiện của chính doanh nghiệp. Nhưng điều đó không có nghĩa một công ty có 100 người làm môi giới chỉ cần một người có chứng chỉ là đủ. Khoản 2 Điều 61 của Luật đồng thời yêu cầu từng cá nhân hành nghề môi giới phải có chứng chỉ. Đây là hai nghĩa vụ song song, không thể lấy điều kiện của doanh nghiệp để thay thế điều kiện hành nghề của từng cá nhân.
Theo Điều 72 Nghị định 339, sàn giao dịch bất động sản ký hợp đồng với cá nhân hành nghề môi giới nhưng người này không đủ điều kiện hoạt động theo quy định có thể bị phạt từ 200 đến 400 triệu đồng. Sàn còn có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ từ 3 đến 6 tháng và buộc chấm dứt hợp đồng với cá nhân không đủ điều kiện. Cơ chế này có ý nghĩa thực tế lớn.
Nếu chỉ xử phạt người môi giới, doanh nghiệp vẫn có động cơ tuyển lực lượng bán hàng đông, không qua sát hạch để giảm chi phí. Khi chế tài đồng thời đặt lên sàn và doanh nghiệp, trách nhiệm kiểm tra chứng chỉ trở thành một phần của quản trị tuân thủ. Không có chứng chỉ không phải rủi ro pháp lý duy nhất. Khoản 3 Điều 73 còn xử phạt hành vi doanh nghiệp hoặc cá nhân môi giới: không cung cấp, cung cấp không đầy đủ hoặc cung cấp không trung thực hồ sơ, thông tin về bất động sản mà mình môi giới.
Khung tiền phạt được Điều 73 ghi là 120-160 triệu đồng. Tuy nhiên, phải đọc cùng quy tắc chung của Nghị định: khoản 3 Điều 73 không nằm trong nhóm được quy định trực tiếp là mức phạt cá nhân, vì vậy khi người vi phạm là cá nhân phải tiếp tục xác định mức xử lý theo nguyên tắc mức phạt cá nhân bằng một nửa mức của tổ chức. Đây là lý do không nên lấy mọi con số trong Điều 73 rồi mặc nhiên nói chúng đều áp nguyên xi cho cá nhân môi giới.
Một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới trước khi hoạt động còn phải gửi thông tin đến cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh để được đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản. Đây là yêu cầu tại điểm d khoản 1 Điều 61 Luật Kinh doanh bất động sản 2023. Nghị định 339 quy định việc không gửi thông tin này trước khi hoạt động có thể thuộc nhóm vi phạm tại khoản 3 Điều 73; một số trường hợp còn bị đình chỉ hoạt động 3-6 tháng cho đến khi tuân thủ theo quy định. Về mặt chính sách, hệ thống mới đang chuyển nghề môi giới từ mô hình dựa nhiều vào cá nhân tự do sang mô hình có ba lớp nhận diện:
cá nhân có chứng chỉ → cá nhân gắn với doanh nghiệp → doanh nghiệp có thông tin trong hệ thống quản lý. Quy định này đáng chú ý hơn khi đặt cạnh quy mô lực lượng môi giới hiện nay. Khảo sát do Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam thuộc VARS công bố năm 2025 cho thấy chỉ khoảng 11,3% lực lượng được khảo sát có chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực. Trong khi đó:
51,8% chưa có chứng chỉ và chưa từng được đào tạo;
24,1% đã qua đào tạo nhưng chưa có chứng chỉ;
12,8% có chứng chỉ nhưng chứng chỉ đã hết hiệu lực.
Tổng cộng khoảng 89% thuộc nhóm chưa có chứng chỉ còn hiệu lực. Đây là số liệu khảo sát của tổ chức nghề nghiệp, không phải thống kê hành chính toàn quốc, nên cần sử dụng đúng phạm vi. Các ước tính ngành trong những năm gần đây thường đặt quy mô lực lượng môi giới ở khoảng 300.000 người, trong khi số người có chứng chỉ chỉ khoảng hơn 40.000. Nếu các ước tính này phản ánh tương đối đúng quy mô thị trường, khoảng cách giữa số người tham gia bán hàng bất động sản và lực lượng đạt chuẩn pháp lý vẫn rất lớn. Luật Kinh doanh bất động sản định nghĩa môi giới bất động sản là việc làm trung gian cho các bên trong mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại hoặc cho thuê mua bất động sản.
Nội dung của hoạt động môi giới theo Điều 62 còn bao gồm tìm kiếm đối tác cho khách hàng; đại diện theo ủy quyền thực hiện công việc liên quan tới thủ tục giao dịch; cung cấp thông tin và hỗ trợ các bên đàm phán, ký hợp đồng. Vì vậy, khi xử phạt một trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải xác định hành vi thực tế có phải hành nghề môi giới bất động sản hay không, chứ không thể chỉ căn cứ vào việc một cá nhân từng giới thiệu người mua với người bán rồi mặc nhiên phạt 60 triệu đồng.
Đây là nguyên tắc quan trọng khi đưa tin: mức phạt là khung chế tài đối với hành vi đã được xác định là hành nghề môi giới trái điều kiện pháp luật, không phải mức phạt tự động đối với mọi người có liên quan đến một giao dịch nhà đất. Nghị định 339 còn đưa chế tài phòng, chống rửa tiền vào nhóm kinh doanh dịch vụ bất động sản. Điều 77 quy định:
phạt 20-40 triệu đồng đối với một số hành vi như không ban hành quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền hoặc không thực hiện đầy đủ việc thu thập, lưu trữ, bảo mật thông tin và hồ sơ giao dịch;
phạt 40-80 triệu đồng đối với hành vi không báo cáo giao dịch đáng ngờ, giao dịch có giá trị lớn hoặc cung cấp thông tin, tài liệu không trung thực;
có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản 1-3 tháng đối với nhóm vi phạm báo cáo này.
Như vậy, việc chuẩn hóa thị trường trong Nghị định 339 không dừng ở tấm chứng chỉ của người bán hàng mà mở rộng tới trách nhiệm doanh nghiệp, tính xác thực của thông tin và kiểm soát dòng tiền. Thông tin “môi giới bất động sản không có chứng chỉ có thể bị phạt tới 60 triệu đồng” là chính xác, nhưng chưa phản ánh hết nội dung của quy định mới.
Điều 73 Nghị định 339/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 26/8/2026, quy định cá nhân hành nghề không có chứng chỉ bị phạt 40-60 triệu đồng. Người có chứng chỉ nhưng hành nghề ngoài doanh nghiệp môi giới hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn cũng nằm trong cùng khung xử phạt. Tuy nhiên, mức tiền 40-60 triệu đồng không phải một chế tài hoàn toàn mới: Nghị định 16/2022 trước đây đã áp dụng khung tương tự đối với môi giới độc lập không chứng chỉ. Thay đổi lớn hơn là Nghị định 339 đã đồng bộ hệ thống xử phạt với Luật Kinh doanh bất động sản 2023: cá nhân hiện phải vừa có chứng chỉ, vừa hành nghề trong doanh nghiệp đủ điều kiện.
Đáng chú ý hơn, trách nhiệm không còn dừng ở người môi giới. Doanh nghiệp thiếu điều kiện có thể bị phạt 60-80 triệu đồng; sàn giao dịch ký hợp đồng với môi giới không đủ điều kiện có thể chịu mức 200-400 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động 3-6 tháng. Vì vậy, tác động thực chất của Nghị định 339 không nằm ở riêng con số “60 triệu đồng”, mà ở việc thiết lập chuỗi trách nhiệm từ cá nhân môi giới đến doanh nghiệp và sàn giao dịch, qua đó thu hẹp không gian hoạt động của môi giới tự do, môi giới không chứng chỉ và hệ thống phân phối sử dụng nhân sự không đáp ứng điều kiện pháp luật.
































































































