Thỏa thuận giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và các doanh nghiệp AI lớn tiếp tục gây tranh luận khi đặt trọng tâm vào việc doanh nghiệp tự giám sát, nhưng chưa nêu chế tài cụ thể nếu không thực hiện cam kết.
Theo Reuters ngày 3/10, thỏa thuận có sự tham gia của Nvidia, SpaceX, OpenAI, Anthropic, Meta và Google thuộc Alphabet. Ông Trump mô tả văn bản mang tính ràng buộc về đạo đức, trong khi chính quyền muốn giải quyết lo ngại về an toàn mà vẫn duy trì tốc độ phát triển công nghệ và khả năng cạnh tranh với Trung Quốc.
Được công bố sau cuộc gặp tại Nhà Trắng ngày 29/9, văn bản đề xuất bốn lớp kiểm soát trong doanh nghiệp. Các công ty được khuyến nghị giám sát năng lực và hành vi của mô hình AI trong quá trình huấn luyện, triển khai, đặc biệt với những rủi ro liên quan an ninh mạng, sinh học và hóa học.
Cơ chế này còn bao gồm một nhóm nội bộ kiểm tra hoạt động của các biện pháp bảo vệ, đánh giá từ tổ chức bên ngoài và sự giám sát của một ủy ban độc lập thuộc hội đồng quản trị. Mục tiêu là phát hiện những trường hợp hệ thống vận hành ngoài dự kiến, trong đó có hành vi truy cập hoặc tấn công các hệ thống kỹ thuật.
Điểm gây tranh luận nằm ở khả năng buộc doanh nghiệp thực hiện những biện pháp trên. Reuters lưu ý văn bản chưa làm rõ cơ chế thực thi hoặc hậu quả khi một công ty không tuân thủ. Hạ nghị sĩ Ro Khanna hoan nghênh việc có đánh giá độc lập, nhưng cho rằng bên đánh giá cần báo cáo cho một cơ quan liên bang độc lập, thay vì chỉ báo cáo với lãnh đạo doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, cố vấn AI David Sacks cho rằng luật chứng khoán và các thẩm quyền pháp lý hiện có có thể được sử dụng khi doanh nghiệp không xử lý vấn đề được phát hiện. Những người vận động cho an toàn AI phản biện rằng cần biện pháp phòng ngừa trước khi thiệt hại lớn xảy ra.
Trong bài phân tích đăng ngày 1/10, chuyên gia Connor Martin của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ đánh giá các ý tưởng về kiểm tra độc lập và giám sát ở cấp hội đồng quản trị có giá trị. Tuy nhiên, theo ông, bản cam kết chưa tạo nghĩa vụ đủ rõ để thay đổi hành vi của doanh nghiệp hoặc động lực thương mại thúc đẩy cuộc đua phát triển AI.
Ông Martin cho rằng hiệu quả của một cơ chế an toàn cần được xem xét qua khả năng kiểm chứng, theo dõi và thực thi. Nếu thiếu những điều kiện này, việc công bố nguyên tắc chưa đủ để chứng minh các rủi ro đã được kiểm soát. Đây là đánh giá của chuyên gia về thiết kế thỏa thuận.
Dù ưu tiên tự nguyện, văn bản vẫn để ngỏ khả năng đưa các biện pháp kiểm soát thành luật hoặc quy định trong tương lai. Các doanh nghiệp cũng cam kết gặp định kỳ để xây dựng tiêu chuẩn và chia sẻ thực hành an toàn. Vì vậy, thỏa thuận hiện là bước phối hợp giữa chính quyền và ngành công nghệ; mức độ giám sát bắt buộc trong giai đoạn tiếp theo vẫn là vấn đề chưa được giải quyết.
