Nga tiến hành một đợt tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Kyiv cùng nhiều khu vực của Ukraine trong đêm 16 rạng sáng 17/9. Giới chức Ukraine thông báo hơn hai chục người bị thương và nhiều công trình bị hư hại. Đợt tấn công diễn ra vài giờ sau khi Hạ viện Mỹ thông qua dự luật trừng phạt và thuế quan mới nhằm gia tăng sức ép kinh tế đối với Nga, nhưng hiện chưa có căn cứ để xác định hai diễn biến có quan hệ nhân quả trực tiếp.
Theo Không quân Ukraine, từ khoảng 18h ngày 16/9, Nga triển khai 157 UAV tấn công và UAV nghi binh, bao gồm các loại Shahed và Parodiya. Phía Ukraine cho biết hơn một nửa số UAV tấn công thuộc loại sử dụng động cơ phản lực.
Ngoài UAV, phía Ukraine ghi nhận Nga sử dụng tên lửa chống hạm Oniks; các tên lửa đạn đạo Iskander-M, S-400 hoặc KN-23; 4 tên lửa hành trình Kalibr phóng từ khu vực biển Caspi và 10 mục tiêu Banderol/Dan-T từ không phận khu vực biển Azov. Kyiv, Zaporizhzhia và Odesa được xác định là các hướng tấn công chính. Theo báo cáo sơ bộ của Không quân Ukraine lúc 8h ngày 17/9, lực lượng phòng không cho biết đã bắn hạ hoặc chế áp 131 mục tiêu trên không, gồm 124 UAV và 7 Banderol/Dan-T. Tên lửa và UAV được ghi nhận đánh trúng 36 địa điểm, trong khi mảnh vỡ của mục tiêu bị đánh chặn rơi tại 5 địa điểm. Đây là số liệu do quân đội Ukraine công bố và chưa thể được kiểm chứng độc lập đầy đủ trong điều kiện chiến sự.
Reuters dẫn Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko cho biết 18 người, trong đó có hai trẻ em, bị thương tại thủ đô. Phần lớn các trường hợp liên quan một tòa nhà chung cư 16 tầng bị hư hại. Thiệt hại được ghi nhận tại bốn quận, trong đó có nhà kho, công trình dân cư và một trạm xăng; nguồn cung nước ở khu vực phía đông sông Dnipro cũng bị gián đoạn tạm thời.
Tại Odesa, Reuters dẫn giới chức địa phương cho biết 6 người, gồm hai trẻ em, bị thương; một tòa chung cư 19 tầng cùng một số nhà ở và công trình khác bị hư hại. Tại Zaporizhzhia, ba người được thông báo bị thương sau một vụ tấn công bằng tên lửa vào khu vực có cơ sở công nghiệp. Tổng hợp các số liệu mà Reuters dẫn cho thấy hơn hai chục người bị thương trong đợt tấn công.
AP trong bản cập nhật sau đó dẫn cơ quan Ukraine cho biết ít nhất 19 người bị thương tại Kyiv và khu vực lân cận, đồng thời ghi nhận 7 người bị thương tại Odesa. Chênh lệch giữa các số liệu không nhất thiết là mâu thuẫn: số người bị thương có thể thay đổi theo thời điểm cập nhật và phạm vi địa lý mà từng cơ quan thống kê sử dụng. Do đó, trong bản tin thời sự nên ghi rõ “theo giới chức Ukraine” hoặc “theo số liệu cập nhật của Reuters/AP”, thay vì trình bày con số thương vong như một thống kê cuối cùng đã được xác nhận độc lập.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết thiệt hại được ghi nhận tại 8 vùng, trong đó cơ sở hạ tầng năng lượng ở Sumy và Odesa bị ảnh hưởng. Đây cũng là thông tin do phía Ukraine công bố.
Theo AP, phía Nga tuyên bố lực lượng của họ đã tấn công các nhà máy luyện kim, điện tử, cơ sở thuộc tổ hợp công nghiệp quốc phòng cùng hạ tầng năng lượng và giao thông. Moscow cũng nói ba tàu hàng và một phà được sử dụng để cung ứng cho quân đội Ukraine đã bị đánh tại cảng Chornomorsk.
Reuters cũng dẫn Bộ Quốc phòng Nga nói Moscow đã đánh trúng các tàu được quân đội Ukraine sử dụng. Những tuyên bố này chưa được Reuters hoặc AP xác minh độc lập đầy đủ. Đợt tấn công diễn ra sau khi Hạ viện Mỹ ngày 16/9 bỏ phiếu 262 phiếu thuận và 159 phiếu chống để thông qua Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026. Thượng viện đã thông qua dự luật với tỷ lệ 86-11 trong tháng 8. Sau bước bỏ phiếu tại Hạ viện, dự luật được chuyển tới Tổng thống Donald Trump để ký thành luật.
Dự luật nhằm mở rộng các biện pháp nhằm vào ngành năng lượng, quốc phòng, các tổ chức tài chính, quan chức và đội tàu bị cáo buộc giúp Nga né tránh trừng phạt. Văn bản cũng trao thẩm quyền áp mức thuế lên tới 100% đối với hàng hóa từ một số nước mua dầu, khí đốt Nga hoặc tham gia hoạt động bị Mỹ xem là hỗ trợ né tránh trừng phạt.
Chính quyền Trump trước đó tuyên bố ủng hộ dự luật và cho biết các cố vấn sẽ khuyến nghị Tổng thống ký nếu văn bản được trình với nội dung đã được thương lượng.
Tuy nhiên, Quốc hội thông qua một dự luật và một đạo luật đã có hiệu lực là hai trạng thái pháp lý khác nhau. Tại thời điểm kiểm tra ngày 17/9, Reuters vẫn xác định dự luật đang được chuyển đến Tổng thống để ký. Mỹ có một động thái trừng phạt riêng đã có hiệu lực trước đó: ngày 14/9, Bộ Tài chính Mỹ đưa VTB Bank của Nga vào diện trừng phạt liên quan cáo buộc ngân hàng này hỗ trợ Iran né tránh các biện pháp hạn chế. Đây là quyết định hành chính riêng của OFAC theo khuôn khổ trừng phạt Iran, không phải các chế tài mới nằm trong dự luật vừa được Quốc hội thông qua.
Reuters mô tả đợt tấn công diễn ra vài giờ sau khi Quốc hội Mỹ hoàn tất việc thông qua dự luật. Tổng thống Zelenskyy cũng liên hệ về mặt thời điểm giữa cuộc bỏ phiếu và đợt tấn công, đồng thời kêu gọi tăng sức ép kinh tế với Moscow. Tuy nhiên, trong những nguồn hiện có, không có tuyên bố được xác nhận từ Nga cho biết đợt tấn công được tiến hành để trả đũa việc Quốc hội Mỹ thông qua dự luật. Có thể nói hai sự kiện xảy ra liên tiếp về thời gian; chưa thể từ đó suy ra động cơ quân sự của Moscow.
Về mặt pháp lý quốc tế, sự xuất hiện của thương vong dân sự hoặc thiệt hại đối với một công trình dân sự không tự động đủ để xác định một cuộc tấn công cụ thể cấu thành tội ác chiến tranh. Việc đánh giá phải dựa trên mục tiêu bị nhắm tới, thông tin mà bên tiến hành tấn công có tại thời điểm đó, loại vũ khí, mức thiệt hại dân sự dự kiến và các biện pháp phòng ngừa đã được thực hiện.
Luật nhân đạo quốc tế yêu cầu các bên tham chiến phải phân biệt giữa dân thường và lực lượng tham chiến, giữa tài sản dân sự và mục tiêu quân sự; cấm các cuộc tấn công không phân biệt. Ngay cả khi một mục tiêu quân sự hợp pháp bị tấn công, cuộc tấn công vẫn phải tuân thủ nguyên tắc tương xứng và thực hiện các biện pháp phòng ngừa khả thi để hạn chế tổn thất đối với dân thường.
Các nguyên tắc này áp dụng cho mọi bên trong xung đột. Vì vậy, với từng vụ việc cụ thể, cần có thêm bằng chứng và điều tra trước khi đưa ra kết luận pháp lý về hành vi vi phạm. Đợt tấn công ngày 17/9 không diễn ra trong bối cảnh chỉ có một chiều tấn công tầm xa.
Reuters dẫn thống đốc khu vực Nga cho biết một cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine đã làm hư hại nhà máy lọc dầu tại thành phố Yaroslavl và gây cháy trước khi được dập tắt.
Tổng thống Zelenskyy cũng xác nhận lực lượng Ukraine tiến hành hoạt động nhằm vào nhà máy lọc dầu Yaroslavl và một sân bay quân sự tại vùng Rostov. AP dẫn ông Zelenskyy nói chiến dịch tại Yaroslavl có sự tham gia của Cơ quan An ninh Ukraine cùng một số lực lượng tình báo và tác chiến đặc biệt.
