Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 24/9/2026 đã thông qua Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán, trong đó thiết lập cụ thể hơn cơ chế bảo vệ cả thẩm phán và thân nhân khi tính mạng, sức khỏe, tài sản hoặc các quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm vì hoạt động công vụ của thẩm phán.
Đây là bước cụ thể hóa cơ chế bảo vệ đã được đặt nền tảng trong Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, thay vì tạo ra từ đầu một nguyên tắc hoàn toàn mới. Luật hiện hành vốn đã nghiêm cấm hành vi đe dọa, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và quyền lợi hợp pháp của thẩm phán hoặc thân nhân vì lý do công vụ. Trong tháng 8/2026, dự thảo Nghị quyết vẫn ở giai đoạn lấy ý kiến, khi TAND Tối cao tổ chức hội thảo với các cơ quan, chuyên gia để hoàn thiện quy định.
Tuy nhiên, sáng 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét và thông qua Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán. Báo Đại biểu Nhân dân, cơ quan thuộc Văn phòng Quốc hội, xác nhận việc thông qua tại Phiên họp thứ 6. Điểm “do công việc của thẩm phán” rất quan trọng. Nghị quyết không có nghĩa Nhà nước thiết lập một chế độ bảo vệ an ninh thường xuyên cho mọi thành viên gia đình của tất cả thẩm phán bất kể hoàn cảnh. Cơ chế được kích hoạt khi có mối liên hệ giữa nguy cơ, hành vi xâm phạm và hoạt động công vụ của thẩm phán.
Theo nội dung được công bố, nếu tính mạng hoặc sức khỏe của thẩm phán hay thân nhân bị đe dọa vì hoạt động của thẩm phán, Chánh án có thể đề nghị cơ quan công an hoặc đơn vị quân đội có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ. UBND các cấp cũng có trách nhiệm tiếp nhận thông tin, nắm tình hình tại nơi thẩm phán và thân nhân cư trú, đồng thời chỉ đạo lực lượng công an cấp xã và cơ quan liên quan thực hiện biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn khi cần thiết.
Điều 102 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 vốn đã quy định rằng khi an toàn của thẩm phán hoặc thân nhân bị đe dọa do thực hiện nhiệm vụ, Chánh án nơi thẩm phán công tác có thể đề nghị cơ quan công an có thẩm quyền thực hiện biện pháp bảo vệ phù hợp. Vì vậy, gọi Nghị quyết đơn thuần là quy định về “bảo vệ người nhà thẩm phán” sẽ chưa phản ánh đầy đủ phạm vi. Bảo vệ thân nhân chỉ là một phần trong cơ chế rộng hơn nhằm bảo đảm thẩm phán có thể thực hiện chức năng xét xử mà không bị đe dọa, cưỡng ép hoặc can thiệp trái pháp luật. Các trường hợp được cơ quan soạn thảo nêu gồm xúc phạm danh dự, gây áp lực, đe dọa, cản trở xét xử, hành hung hoặc tấn công trực tiếp; nguy cơ cũng có thể phát sinh trong quá trình thẩm định tại chỗ, hòa giải, làm việc với đương sự hoặc thực hiện các hoạt động tố tụng khác.
Tài liệu khảo sát của TAND Tối cao trước đó cho biết, trong giai đoạn thực hiện Luật Tổ chức TAND 2014 đến ngày 31/8/2024, có 17/67 đơn vị tòa án được khảo sát ghi nhận thẩm phán bị xâm phạm; trong đó tài liệu thống kê 20 thẩm phán bị hành hung hoặc xâm phạm sức khỏe và 29 trường hợp bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm. Đây là số liệu do hệ thống Tòa án tổng hợp để phục vụ xây dựng chính sách, không nên suy rộng thành tỷ lệ chung về mức độ nguy hiểm đối với mọi thẩm phán hiện nay.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu quan điểm rằng mục đích của việc bảo vệ thẩm phán là bảo đảm tính độc lập của hoạt động xét xử và sự tôn nghiêm của Tòa án, chứ không phải thiết lập đặc quyền cá nhân. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị rà soát chặt các quy định liên quan đến miễn, giảm hoặc loại trừ trách nhiệm của thẩm phán để bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.
































































































