Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị doanh nghiệp Trung Quốc chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng chất lượng đầu tư, tăng sử dụng công nghệ tiên tiến, nghiên cứu phát triển và liên kết với doanh nghiệp Việt Nam. Chính phủ đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung xử lý 44 kiến nghị của khối doanh nghiệp này theo đúng thẩm quyền.
Sáng 26/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp đại diện các doanh nghiệp Trung Quốc đang đầu tư tại Việt Nam trong sáu lĩnh vực gồm chế biến, chế tạo; năng lượng; cơ sở hạ tầng; nông nghiệp công nghệ cao; viễn thông và chuyển đổi số; tài chính, ngân hàng. Các doanh nghiệp báo cáo hoạt động đầu tư, kế hoạch mở rộng và nêu những khó khăn cần cơ quan Việt Nam giải quyết.
Theo số liệu được công bố tại cuộc gặp, thương mại Việt Nam – Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 184,3 tỷ USD, tăng 35,1% so với cùng kỳ. Nhà đầu tư Trung Quốc đăng ký gần 3,7 tỷ USD vốn vào Việt Nam trong giai đoạn này và đứng đầu về số dự án đầu tư mới, với khoảng 850 dự án.
Lũy kế đến cuối tháng 7, Việt Nam có hơn 7.000 dự án của nhà đầu tư Trung Quốc còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký gần 37 tỷ USD. Dòng vốn tập trung ngày càng nhiều vào chế biến, chế tạo, hạ tầng, năng lượng, điện tử và công nghệ.
Cần lưu ý, việc Trung Quốc đứng đầu về số lượng dự án đầu tư mới không đồng nghĩa nước này đứng đầu về tổng vốn FDI đăng ký tại Việt Nam. Hai chỉ tiêu phản ánh hai khía cạnh khác nhau và không nên sử dụng thay thế cho nhau.
Muốn dòng vốn chuyển từ số lượng sang chất lượng
Tại cuộc gặp, Thủ tướng cho rằng dư địa hợp tác giữa hai nền kinh tế còn lớn, nhưng giai đoạn mới không chỉ cần đầu tư “nhiều hơn” mà phải hướng tới chất lượng, hiệu quả và tính thực chất cao hơn.
Ông đề nghị doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục xem Việt Nam là địa bàn đầu tư, sản xuất và kinh doanh lâu dài; đồng thời đưa vào các dự án công nghệ tiên tiến hơn, giá trị gia tăng cao hơn và khả năng lan tỏa lớn hơn.
Các lĩnh vực được Chính phủ khuyến khích tăng hợp tác gồm kết nối hạ tầng chiến lược, đường sắt Việt Nam – Trung Quốc, đường sắt đô thị, logistics, cửa khẩu thông minh, năng lượng sạch, chế biến – chế tạo hiện đại, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, 5G, dữ liệu lớn và các ngành công nghiệp mới.
Định hướng này cho thấy tiêu chí đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài không chỉ nằm ở quy mô vốn. Chính phủ muốn các dự án tạo thêm năng lực sản xuất, công nghệ, việc làm, nguồn thu ngân sách và khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam. Với dự án lớn, Thủ tướng đề nghị nhà đầu tư đưa công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý và các giải pháp có sức cạnh tranh quốc tế vào Việt Nam.
Tăng liên kết với doanh nghiệp Việt Nam
Một yêu cầu đáng chú ý khác là nâng mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.
Thủ tướng đề nghị doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa.
Thông điệp được Chính phủ đưa ra là chuyển từ gia công, lắp ráp sang công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời chuyển từ các dự án đầu tư riêng lẻ sang chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng và hệ sinh thái doanh nghiệp có liên kết ổn định hơn.
Đi cùng yêu cầu về công nghệ là các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Chính phủ đề nghị nhà đầu tư hướng tới tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động và thực hiện trách nhiệm xã hội trong quá trình hoạt động tại Việt Nam.
44 kiến nghị phải được xử lý theo đúng thẩm quyền
Tại cuộc gặp, Thủ tướng cơ bản đồng tình và chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan, địa phương tập trung xử lý 44 kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp Trung Quốc thuộc sáu nhóm lĩnh vực. Nguồn công khai của Chính phủ hiện không liệt kê đầy đủ từng kiến nghị trong số này.
Điểm cần hiểu chính xác là việc “xử lý” kiến nghị không đồng nghĩa Chính phủ đã chấp thuận toàn bộ 44 đề xuất.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, vấn đề đã rõ và thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải giải quyết; trường hợp chưa rõ phải tiếp tục làm rõ. Với nội dung liên quan nhiều cơ quan, phải xác định cơ quan chủ trì, thời hạn, trách nhiệm và kết quả xử lý. Nếu vượt thẩm quyền, cơ quan phụ trách phải báo cáo Chính phủ hoặc Thủ tướng kèm phương án cụ thể.
Vì vậy, về mặt hành chính và pháp lý, 44 kiến nghị hiện là các đề xuất của cộng đồng doanh nghiệp đang được cơ quan nhà nước xem xét, giải quyết theo thẩm quyền. Chúng chưa thể được coi là 44 chính sách mới đã được Chính phủ thông qua.
Bộ Tài chính xây cơ chế tiếp nhận vướng mắc
Thủ tướng cho biết đã yêu cầu Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý nhanh các vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp Trung Quốc.
Đây là nhiệm vụ có phạm vi rộng hơn danh sách 44 kiến nghị tại cuộc gặp. Nguồn chính thức không nói Bộ Tài chính được giao chủ trì giải quyết toàn bộ 44 vấn đề; trách nhiệm cụ thể vẫn được phân theo thẩm quyền của từng bộ, ngành và địa phương.
Các kết quả trả lời và xử lý sẽ được gửi tới Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) để phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam và doanh nghiệp rà soát, đánh giá. Những vấn đề chưa được giải quyết sẽ tiếp tục được VCCI tổng hợp và chuyển tới cơ quan có thẩm quyền.
Cơ chế này tạo thêm một bước theo dõi sau khi cơ quan quản lý trả lời kiến nghị, thay vì coi việc ban hành văn bản phản hồi là kết thúc quá trình xử lý.
Tại cuộc gặp, Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Một định hướng là doanh nghiệp không phải cung cấp lại những thông tin, dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có khi thực hiện thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Mục tiêu là quy định phải công khai, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện và giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp trong nước cũng như nhà đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, chủ trương cải cách này không đồng nghĩa doanh nghiệp Trung Quốc được miễn hoặc áp dụng một cơ chế pháp lý riêng ngoài quy định chung. Các dự án đầu tư cụ thể vẫn phải đáp ứng pháp luật Việt Nam về đầu tư, đất đai, môi trường, xây dựng, lao động, thuế, cạnh tranh và các quy định chuyên ngành tương ứng.
Chính phủ đồng thời khẳng định tiếp tục bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động ổn định, bền vững tại Việt Nam.
Cuộc gặp ngày 26/8 diễn ra sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo thông tin Chính phủ công bố, nghị quyết xác định khu vực FDI là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia và đặt ra cách tiếp cận mới đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu với doanh nghiệp Trung Quốc về công nghệ, R&D, nội địa hóa và chuỗi cung ứng cần được hiểu là một phần của định hướng nâng chất lượng FDI nói chung, không phải một bộ quy định riêng chỉ dành cho nhà đầu tư Trung Quốc.
Nghị quyết của Bộ Chính trị là văn kiện định hướng chính sách. Các quyền, nghĩa vụ, ưu đãi hoặc điều kiện đầu tư cụ thể vẫn cần được thực hiện thông qua hệ thống pháp luật và các văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
