Việt Nam đề nghị Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ (USTDA) phối hợp lựa chọn và hỗ trợ chuẩn bị một số dự án chiến lược trong năng lượng, lưới điện, trung tâm dữ liệu, hàng không, cảng biển và logistics. Hai bên đồng thời muốn mở rộng hợp tác sang AI, lưới điện thông minh và hạ tầng số an toàn. Tuy nhiên, đây hiện là định hướng hợp tác ở giai đoạn chuẩn bị dự án, chưa phải cam kết cấp vốn đầu tư cho các dự án cụ thể.
Ngày 21/9/2026 tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Thomas R. Hardy, Quyền Giám đốc USTDA, trong khuôn khổ chuyến công tác tại Mỹ dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81.
Tại cuộc gặp, phía Việt Nam đề nghị USTDA tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và doanh nghiệp để lựa chọn một số dự án chiến lược, có tính lan tỏa cao. Những lĩnh vực được nêu ưu tiên trước hết gồm năng lượng và lưới điện, hạ tầng số và trung tâm dữ liệu, hàng không, cảng biển, logistics và giao thông hiện đại. Bên cạnh các dự án hạ tầng nói trên, lãnh đạo Việt Nam đề nghị USTDA quan tâm nhiều hơn tới những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao, gồm trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số an toàn, lưới điện thông minh, an ninh năng lượng và các giải pháp phục vụ chuyển đổi xanh.
Thông tin chính thức hiện cho thấy AI là một hướng hợp tác được đề nghị USTDA quan tâm, trong khi chưa có tên dự án AI cụ thể, chủ đầu tư, tổng mức đầu tư hay khoản hỗ trợ được công bố. Phía Việt Nam cũng đề nghị USTDA tăng cường kết nối các doanh nghiệp công nghệ, tài chính và hạ tầng hàng đầu của Mỹ với các đối tác trong nước.
USTDA là cơ quan của Chính phủ Mỹ chuyên hỗ trợ giai đoạn đầu của quá trình phát triển các dự án hạ tầng. Theo chính USTDA, các công cụ của cơ quan này gồm nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và một số hoạt động chuẩn bị, thiết kế dự án. Mục tiêu là giúp dự án hoàn thiện về kỹ thuật và thương mại để có khả năng huy động nguồn vốn cho giai đoạn triển khai sau đó.
Ông Thomas Hardy tại cuộc gặp cũng cho biết USTDA sẵn sàng sử dụng các công cụ như nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và chương trình kết nối thương mại, hỗ trợ dự án từ giai đoạn chuẩn bị cho đến khi đủ điều kiện thu hút vốn và triển khai.
Một dự án được USTDA hỗ trợ nghiên cứu khả thi vẫn có thể phải tiếp tục trải qua các bước về phê duyệt đầu tư, huy động vốn, lựa chọn nhà đầu tư hoặc nhà thầu, đánh giá môi trường và các thủ tục chuyên ngành theo pháp luật áp dụng trước khi được xây dựng.
Phía USTDA mới khẳng định sẵn sàng phối hợp với các cơ quan Việt Nam để xác định những dự án phù hợp và huy động các công cụ hỗ trợ chuẩn bị dự án. Ông Hardy cho biết hai bên sẽ tập trung vào những dự án cụ thể, khả thi và có tác động lan tỏa cao.
Năm 2022, USTDA từng cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia nhằm nghiên cứu triển khai các giải pháp lưới điện thông minh và hiện đại hóa hệ thống truyền tải tại Việt Nam. Chương trình tập trung vào ứng dụng công nghệ thông tin và các giải pháp quản trị tiên tiến để đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh.
Cũng trong năm 2022, USTDA cấp tài trợ cho nghiên cứu khả thi một tuyến truyền tải điện cao áp tại Bạc Liêu, bao gồm thiết kế sơ bộ, đánh giá rủi ro và kế hoạch triển khai.
Các trường hợp này cho thấy mô hình hoạt động điển hình của USTDA: cơ quan Mỹ có thể tài trợ phần nghiên cứu, tư vấn hoặc chuẩn bị kỹ thuật, qua đó giúp dự án tiến gần hơn tới trạng thái có thể huy động vốn; việc xây dựng hạ tầng sau đó vẫn cần nguồn tài chính và các quyết định đầu tư riêng.
USTDA hiện xác định hạ tầng số, năng lượng và giao thông nằm trong các nhóm ngành ưu tiên. Cơ quan này cho biết họ tài trợ công việc kỹ thuật ở giai đoạn đầu để giúp các dự án hạ tầng tại những thị trường đối tác trở nên khả thi về thương mại và thu hút được nguồn tài chính.
Riêng với hạ tầng số tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, USTDA đang đánh giá các đề xuất về trung tâm dữ liệu, mạng và hạ tầng số thông qua các chương trình nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật và dự án thí điểm. Điều này tạo nền tảng để Việt Nam đề xuất hợp tác về trung tâm dữ liệu và hạ tầng số, nhưng chưa đồng nghĩa mọi dự án trong các lĩnh vực này sẽ đáp ứng tiêu chí nhận hỗ trợ của USTDA.
