Một quan chức cấp cao Iran nói Tehran có thể chuyển từ thế phòng thủ sang “hoàn toàn tấn công” tại eo biển Hormuz và khu vực nếu các nỗ lực ngoại giao với Mỹ không đạt tiến triển.
Quan chức Iran giấu tên nói với Reuters ngày 17/8 rằng Tehran đã quyết định điều chỉnh chính sách do các nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận lâu dài với Washington rơi vào bế tắc. Iran cảnh báo có thể gia tăng sức ép tại eo biển Hormuz và khu vực nếu con đường ngoại giao không mang lại kết quả.
Theo người này, các cơ quan của Iran được yêu cầu chuẩn bị cho khả năng căng thẳng leo thang. Tehran cũng để ngỏ khả năng sử dụng biện pháp quân sự nhằm đối phó với hoạt động phong tỏa của Mỹ nếu đàm phán thất bại. Reuters cho biết Washington chưa phản hồi ngay về tuyên bố trên.
Tuyên bố này chưa đồng nghĩa Iran đã phát động một chiến dịch quân sự mới tại Hormuz. Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Iran về định hướng có thể được áp dụng nếu ngoại giao tiếp tục thất bại, chứ không đưa tin về một quyết định tác chiến đã được triển khai trên thực địa.
Căng thẳng xuất hiện khi tiến trình đàm phán Mỹ – Iran và nỗ lực khôi phục hoạt động vận tải dầu qua Hormuz gần như đình trệ. Bản ghi nhớ đạt được hồi tháng 6 nhằm tạo khuôn khổ chấm dứt giao tranh và mở đường cho một thỏa thuận lâu dài đã gặp trở ngại, trong đó quyền kiểm soát và điều kiện lưu thông qua Hormuz tiếp tục là vấn đề gây bất đồng.
Tuần trước, một quan chức an ninh cấp cao Iran tuyên bố eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị hạn chế chừng nào Mỹ chưa thay đổi lập trường và đáp ứng các điều kiện của Tehran. Iran yêu cầu Washington chấm dứt chiến sự và giải phóng các khoản tiền của nước này đang bị phong tỏa ở nước ngoài, cùng một số điều kiện được chuyển qua các bên trung gian.
Vận tải qua Hormuz giảm mạnh
Bất ổn tại Hormuz đang gây sức ép lên vận tải biển và thị trường năng lượng. Reuters cho biết cuối tuần qua, số tàu đi qua tuyến hàng hải này giảm mạnh: chỉ khoảng 5 tàu được ghi nhận hôm thứ Bảy và gần như không có tàu nào vào Chủ nhật, so với 31 tàu vào cuối tuần trước đó.
Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Việc lưu thông bị gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng đến nguồn cung dầu và khí hóa lỏng từ các nước vùng Vịnh, qua đó làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm và tạo thêm biến động cho giá năng lượng.
Giá dầu Brent ngày 17/8 dao động quanh 88,58 USD một thùng sau khi tăng hơn 5% trong tuần trước. Reuters cho biết thị trường vẫn theo dõi sát diễn biến ngoại giao và mức độ gián đoạn thực tế tại Hormuz, bởi một sự gián đoạn kéo dài tại tuyến đường này có thể tạo sức ép lớn hơn lên nguồn cung toàn cầu.
Ngoại giao vẫn chưa hoàn toàn khép lại
Dù giọng điệu từ Tehran cứng rắn hơn, các kênh ngoại giao chưa bị đóng hoàn toàn. Iran vẫn duy trì trao đổi thông qua các bên trung gian, trong khi những bất đồng về cơ chế quản lý Hormuz và các điều kiện của thỏa thuận lâu dài chưa được giải quyết.
Vì vậy, diễn biến ngày 17/8 hiện nên được hiểu là một tín hiệu cảnh báo leo thang từ phía Iran trong bối cảnh đàm phán bế tắc, thay vì bằng chứng cho thấy Tehran đã chính thức mở một chiến dịch tấn công mới tại eo biển Hormuz.
