Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp tục nhấn mạnh việc củng cố quan hệ song phương trong các thông điệp nhân kỷ niệm 81 năm bán đảo Triều Tiên được giải phóng khỏi sự cai trị thuộc địa của Nhật Bản. Trao đổi lần này diễn ra trong bối cảnh hợp tác Moscow – Bình Nhưỡng đã được nâng lên khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện, bao gồm cả cơ chế hỗ trợ lẫn nhau khi một bên bị tấn công vũ trang.
Ngày 16/8, Reuters dẫn Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) cho biết ông Kim Jong Un đã gửi thông điệp tới Tổng thống Nga Vladimir Putin, bày tỏ mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ giữa hai nước trên nền tảng mà Bình Nhưỡng mô tả là lịch sử đấu tranh chung và truyền thống hữu nghị. Thông điệp của ông Kim là phản hồi thư chúc mừng mà Tổng thống Putin gửi nhân Ngày Giải phóng 15/8.
Ngày lễ năm nay đánh dấu 81 năm Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến II, sự kiện dẫn tới việc chấm dứt thời kỳ Nhật Bản cai trị bán đảo Triều Tiên. Trong thông điệp, ông Putin nhắc lại vai trò của binh sĩ Liên Xô trong cuộc chiến chống Nhật và cho rằng nền tảng lịch sử này tiếp tục có ý nghĩa đối với quan hệ Nga – Triều Tiên hiện nay.
Putin: Hợp tác sẽ tiếp tục trên nhiều lĩnh vực
Theo KCNA được Reuters dẫn lại, Tổng thống Putin cho biết Moscow và Bình Nhưỡng đang hợp tác trên nhiều lĩnh vực và phối hợp trong các vấn đề liên quan đến an ninh, ổn định khu vực. Nhà lãnh đạo Nga bày tỏ tin tưởng hai bên sẽ tiếp tục phối hợp trong cả quan hệ song phương lẫn các vấn đề quốc tế.
Điện Kremlin cũng công bố thông điệp chúc mừng của ông Putin ngày 15/8, xác nhận Tổng thống Nga gửi lời chúc tới ông Kim Jong Un nhân ngày kỷ niệm giải phóng Triều Tiên.
Một ngày trước lễ kỷ niệm, ông Kim đã tới Tháp Giải phóng ở Bình Nhưỡng để tưởng niệm các binh sĩ Liên Xô tham gia chiến đấu chống Nhật trong Thế chiến II. Theo KCNA, nhà lãnh đạo Triều Tiên coi di sản lịch sử và quan hệ đồng minh trong chiến đấu là một trong những nền tảng cho sự mở rộng quan hệ hiện nay giữa hai nước.
Cùng dịp này, tàu Nga Pallada tới cảng Wonsan trong chuyến thăm hữu nghị gắn với hoạt động kỷ niệm Ngày Giải phóng và được các quan chức địa phương Triều Tiên cùng đại diện Đại sứ quán Nga đón tiếp.
Quan hệ Nga – Triều Tiên đã được nâng lên khuôn khổ hiệp ước
Những thông điệp mới nhất không diễn ra riêng lẻ mà nằm trong quá trình nâng cấp quan hệ Moscow – Bình Nhưỡng trong vài năm qua.
Tháng 6/2024, trong chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tổng thống Putin, hai nước ký Hiệp ước Đối tác chiến lược toàn diện giữa Liên bang Nga và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Điện Kremlin xác nhận văn kiện đặt ra khuôn khổ hợp tác dài hạn trên nhiều lĩnh vực, trong đó có hợp tác an ninh và quốc phòng.
Một điểm có ý nghĩa pháp lý đáng chú ý là hiệp ước quy định cơ chế hỗ trợ giữa hai bên trong trường hợp một nước rơi vào tình trạng chiến tranh do bị tấn công vũ trang. Nga hoàn tất quá trình phê chuẩn vào tháng 11/2024, trong khi Triều Tiên cũng tiến hành phê chuẩn sau đó.
Hiệp ước chính thức có hiệu lực ngày 4/12/2024, sau khi hai bên trao đổi văn kiện phê chuẩn tại Moscow. Vì vậy, khi mô tả quan hệ Nga – Triều Tiên hiện nay, thuật ngữ chính xác hơn là quan hệ trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, thay vì chỉ gọi chung là quan hệ hữu nghị hoặc hợp tác song phương.
Moscow và Bình Nhưỡng ngày càng gần nhau
Reuters nhận định quan hệ giữa Nga và Triều Tiên đã trở nên gần gũi đáng kể trong những năm gần đây. Hợp tác không còn giới hạn ở ngoại giao và kinh tế mà đã mở rộng mạnh sang lĩnh vực an ninh, quân sự.
Bối cảnh chiến sự Nga – Ukraine là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự xích lại gần nhau này. Reuters cho biết Triều Tiên đã triển khai lực lượng và cung cấp hỗ trợ quân sự cho Nga, trong khi Moscow và Bình Nhưỡng tiếp tục mở rộng quan hệ dựa trên hiệp ước chiến lược được ký năm 2024.
Sự hợp tác ngày càng sâu giữa hai nước đồng thời khiến nhiều quốc gia quan tâm tới tác động đối với cán cân an ninh Đông Bắc Á. Reuters cho biết quan hệ Nga – Triều Tiên và sự hỗ trợ của Bình Nhưỡng đối với Moscow trong xung đột Ukraine đã trở thành vấn đề được theo dõi chặt chẽ trên trường quốc tế.
Thông điệp xuất hiện giữa lúc Seoul tiếp tục đề nghị đối thoại
Các động thái từ Moscow và Bình Nhưỡng diễn ra cùng thời điểm Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung sử dụng bài phát biểu nhân Ngày Giải phóng để kêu gọi nối lại đối thoại với Triều Tiên. Ông Lee cho rằng hai miền cần thiết lập các cơ chế giảm nguy cơ xung đột và hướng tới thay thế tình trạng đình chiến bằng một cơ chế hòa bình lâu dài.
Chiến tranh Triều Tiên 1950–1953 kết thúc bằng Hiệp định đình chiến, chứ chưa có một hiệp ước hòa bình chính thức chấm dứt chiến tranh. Tổng thống Hàn Quốc cho rằng đối thoại có thể bao gồm cả những biện pháp nhằm xử lý vấn đề chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, Triều Tiên đến nay vẫn bác bỏ các đề nghị đối thoại gần đây của Seoul và tiếp tục phản đối các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ – Hàn.
Cần phân biệt tuyên bố ngoại giao với nghĩa vụ pháp lý
Về cách đưa tin, các thông điệp của ông Putin và ông Kim nhân Ngày Giải phóng về bản chất là tuyên bố và trao đổi ngoại giao, không phải một hiệp định quốc tế mới và cũng không tự tạo thêm nghĩa vụ pháp lý mới giữa hai nước. Các nghĩa vụ pháp lý chủ yếu trong quan hệ chiến lược Nga – Triều Tiên hiện được đặt trong Hiệp ước Đối tác chiến lược toàn diện đã ký, phê chuẩn và có hiệu lực từ năm 2024.
Vì vậy, tiêu đề “Kim Jong Un và Vladimir Putin tiếp tục khẳng định quan hệ Triều Tiên – Nga” là đúng về nội dung nhưng còn khá chung. Cách thể hiện sát diễn biến hơn là:
“Kim Jong Un và Vladimir Putin tái khẳng định quan hệ Nga – Triều Tiên nhân Ngày Giải phóng”
