Meta đồng ý chi khoảng 18 tỷ USD và thay đổi cách Facebook, Instagram phục vụ người dùng dưới 18 tuổi để dàn xếp các khiếu kiện của phần lớn bang Mỹ liên quan thiết kế nền tảng, an toàn trẻ em và thu thập dữ liệu cá nhân. Công ty không thừa nhận hành vi sai trái và thỏa thuận vẫn cần được tòa án phê chuẩn.
Meta Platforms ngày 26/8 đạt thỏa thuận với phần lớn các bang Mỹ cùng Washington D.C. và một số vùng lãnh thổ, khép lại phiên tòa liên bang đang diễn ra tại Oakland, California, về các cáo buộc liên quan Facebook và Instagram.
Các bang cáo buộc Meta thiết kế một số tính năng nhằm kéo dài thời gian sử dụng của trẻ em và thanh thiếu niên, không cung cấp đầy đủ thông tin về những rủi ro của nền tảng và thu thập dữ liệu của trẻ dưới 13 tuổi khi chưa có sự đồng ý phù hợp của phụ huynh. Đây là cáo buộc của bên nguyên đơn, không phải kết luận cuối cùng của tòa án. Meta phủ nhận hành vi sai trái khi đồng ý dàn xếp.
Vì sao có cả con số 16,68 tỷ và 18 tỷ USD?
Thông tin đầu tiên Reuters công bố trong ngày 26/8 cho biết Meta đồng ý trả tối đa 16,68 tỷ USD để giải quyết các khiếu kiện liên quan tác động của Facebook và Instagram tới trẻ em.
Tuy nhiên, khi phạm vi các thỏa thuận được công bố đầy đủ hơn, Reuters cập nhật tổng số tiền Meta có thể phải chi lên khoảng 18 tỷ USD.
Cụ thể, các thỏa thuận gồm hơn 17,6 tỷ USD thanh toán cho 48 bang, Washington D.C., Puerto Rico, American Samoa và Northern Mariana Islands. Ngoài ra, Meta trả 459 triệu USD để giải quyết các khiếu kiện riêng liên quan việc chia sẻ dữ liệu người dùng Facebook với bên thứ ba trong vụ Cambridge Analytica.
Vì vậy, nếu chỉ nói về thỏa thuận được Reuters công bố ở giai đoạn đầu, con số 16,68 tỷ USD có căn cứ. Nhưng với thông tin cập nhật cuối ngày 26/8, cách viết đầy đủ hơn là “Meta đạt các thỏa thuận trị giá khoảng 18 tỷ USD”.
Con số này cũng không đồng nghĩa Meta phải chuyển toàn bộ 18 tỷ USD ngay lập tức.
Khoảng 12,7 tỷ USD được bảo đảm, phần còn lại có điều kiện
Theo Reuters và thông tin Meta công bố, khoảng 70% nghĩa vụ thanh toán, tương đương 12,7 tỷ USD, được bảo đảm chi trả trong khoảng 10 năm.
Khoảng 5,3 tỷ USD còn lại phụ thuộc vào một số điều kiện, đáng chú ý là việc YouTube và TikTok có áp dụng các biện pháp bảo vệ trẻ em tương tự và thực hiện nghĩa vụ tài chính tương ứng hay không.
Do đó, cách gọi “Meta bị phạt 18 tỷ USD” chưa chính xác.
Đây là giá trị tối đa của các nghĩa vụ tài chính trong thỏa thuận dàn xếp, gồm phần chắc chắn phải trả và phần phụ thuộc điều kiện. Nó khác với một khoản tiền phạt hành chính 18 tỷ USD được cơ quan quản lý áp đặt ngay lập tức.
Meta cho biết dự kiến ghi nhận khoảng 10 tỷ USD chi phí pháp lý trong quý III/2026 liên quan thỏa thuận.
Người dưới 18 tuổi bị giới hạn hai giờ mỗi ngày
Phần đáng chú ý không kém khoản tiền dàn xếp là loạt thay đổi bắt buộc đối với Facebook và Instagram.
Theo thỏa thuận đề xuất, tài khoản của người dưới 18 tuổi mặc định bị giới hạn tổng cộng hai giờ sử dụng Facebook và Instagram mỗi ngày. Thanh thiếu niên không thể tự gỡ giới hạn này nếu không có sự cho phép của phụ huynh.
Meta cũng phải mặc định chặn nhiều chức năng của hai ứng dụng trong khoảng 0h đến 6h, trừ khi phụ huynh cho phép. Thông báo đẩy được tắt vào ban đêm và trong giờ học, trong đó khung giờ học được xác định từ 8h đến 15h vào các ngày áp dụng.
Người dùng trẻ còn nhận nhắc nhở sau mỗi 15 phút sử dụng liên tục, đồng thời được nhắc khi tổng thời gian trong ngày đạt 60 và 90 phút.
Nếu các nền tảng lớn khác tham gia khuôn khổ tương tự, giới hạn có thể được siết xuống một giờ mỗi ứng dụng mỗi ngày, còn thời gian chặn ban đêm có thể mở rộng thành 22h-7h.
Tăng kiểm tra độ tuổi, hạn chế một số tính năng
Meta phải tăng cường hệ thống xác định độ tuổi nhằm phát hiện người dùng dưới 18 tuổi và tìm, loại bỏ tài khoản của trẻ dưới 13 tuổi.
Một số thay đổi khác gồm:
người dưới 18 tuổi mặc định không nhìn thấy số lượt thích và phản ứng trên bài đăng;
hạn chế các bộ lọc hình ảnh liên quan phẫu thuật thẩm mỹ;
cho phép thanh thiếu niên lựa chọn bảng tin không cá nhân hóa bằng thuật toán;
tăng công cụ giám sát cho phụ huynh;
cung cấp cơ chế báo cáo nội dung có khả năng gây hại và rút ngắn thời gian phản hồi;
sử dụng kiểm toán viên độc lập để đánh giá việc Meta thực hiện các cam kết.
Tuy nhiên, thỏa thuận không yêu cầu Meta chấm dứt hoàn toàn hệ thống đề xuất nội dung cá nhân hóa hoặc quảng cáo nhắm mục tiêu. Reuters cho biết đây là một giới hạn đáng chú ý của thỏa thuận so với những biện pháp mạnh hơn mà các bên nguyên đơn có thể yêu cầu nếu tiếp tục xét xử.
Tranh chấp liên quan cả luật bảo vệ dữ liệu trẻ em
Phiên tòa liên bang bắt đầu ngày 18/8 tập trung vào hai nhóm vấn đề pháp lý chính.
California, Colorado, Kentucky và New Jersey cáo buộc Meta vi phạm các quy định bảo vệ người tiêu dùng của bang thông qua cách thiết kế và quảng bá Facebook, Instagram.
Song song đó, 29 bang đưa ra khiếu kiện theo Children’s Online Privacy Protection Act (COPPA), luật liên bang bảo vệ quyền riêng tư của trẻ em trên môi trường trực tuyến. Các bang cáo buộc Meta thu thập, lưu giữ và sử dụng dữ liệu của trẻ dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý phù hợp của phụ huynh.
Reuters cho biết khiếu kiện còn cáo buộc một phần dữ liệu này được sử dụng trong hoạt động phát triển các mô hình máy học và AI tạo sinh. Đây tiếp tục là nội dung cáo buộc trong vụ kiện, không phải kết luận rằng Meta đã bị tòa tuyên có hành vi vi phạm đó.
Meta lập luận trong quá trình tố tụng rằng khái niệm “nghiện mạng xã hội” không phải một chẩn đoán tâm thần được chính thức công nhận và công ty đã triển khai nhiều công cụ bảo vệ người dùng trẻ.
Thỏa thuận chưa có hiệu lực cuối cùng
Đây là điểm pháp lý quan trọng nhất khi đưa tin.
Văn phòng Tổng chưởng lý California gọi văn kiện ngày 26/8 là “proposed settlement” – thỏa thuận dàn xếp đề xuất. Thỏa thuận chỉ có hiệu lực đầy đủ sau khi được Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers phê chuẩn và ban hành phán quyết đồng thuận tương ứng.
Do đó, cách viết “Meta đã bị tòa buộc trả 18 tỷ USD” là không chính xác.
Cách thể hiện phù hợp là:
“Meta đã đạt thỏa thuận dàn xếp với các bang Mỹ, theo đó có thể phải thanh toán khoảng 18 tỷ USD và thực hiện nhiều thay đổi đối với Facebook, Instagram. Thỏa thuận vẫn chờ tòa án phê chuẩn.”
Việc Meta đồng ý dàn xếp cũng không đồng nghĩa công ty thừa nhận các cáo buộc. Reuters xác nhận Meta tiếp tục phủ nhận hành vi sai trái.
Thỏa thuận không chấm dứt mọi vụ kiện với Meta
Thỏa thuận ngày 26/8 giải quyết phần lớn các vụ kiện của bang liên quan phiên tòa tại Oakland và một số khiếu kiện khác, nhưng không đóng lại toàn bộ tranh chấp pháp lý về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em.
Meta, YouTube, TikTok và Snapchat vẫn đang đối mặt với hàng nghìn vụ kiện của cá nhân, học khu, chính quyền địa phương và các nguyên đơn khác tại tòa liên bang và bang.
Florida và New Mexico cũng không tham gia các thỏa thuận được công bố ngày 26/8. Hai bang này tiếp tục theo đuổi những thủ tục pháp lý riêng.
Vì vậy, thỏa thuận khoảng 18 tỷ USD làm giảm đáng kể một phần rủi ro pháp lý của Meta nhưng không thể được hiểu là công ty đã giải quyết xong toàn bộ các vụ kiện về trẻ em, quyền riêng tư và thiết kế mạng xã hội tại Mỹ.
