Ủy ban châu Âu ngày 24/8 phê duyệt thêm 6,1 tỷ euro cho các kế hoạch mua sắm quốc phòng của Ukraine, tập trung vào năng lực phòng không, đạn dược và radar. Khoản này bổ sung cho 16 tỷ euro kế hoạch mua sắm đã được duyệt trước đó, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ số tiền sẽ được giải ngân ngay.
Theo thông báo của Ủy ban châu Âu, khoản 6,1 tỷ euro nằm trong Ukraine Support Loan (UASL), cơ chế hỗ trợ tài chính trị giá tối đa 90 tỷ euro cho Ukraine trong hai năm 2026-2027. Khoản tiền mới được phê duyệt dành cho các nhu cầu quốc phòng như hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa, đạn dược cùng radar.
Reuters dẫn thông báo của EU cho biết quyết định mới được đưa ra trong bối cảnh các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine tiếp tục gia tăng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói Brussels đang tăng hỗ trợ để Ukraine củng cố khả năng bảo vệ người dân và không phận.
Tổng giá trị kế hoạch mua sắm được duyệt lên khoảng 22,1 tỷ euro
Trước quyết định ngày 24/8, Ủy ban châu Âu đã phê duyệt khoảng 16 tỷ euro kế hoạch mua sắm quốc phòng cho Ukraine trong cùng cơ chế. Việc bổ sung 6,1 tỷ euro đưa tổng giá trị các kế hoạch đã được chấp thuận lên khoảng 22,1 tỷ euro.
Trong 16 tỷ euro được duyệt trước đó, 8,35 tỷ euro đã được giải ngân, theo thông báo chính thức của Ủy ban châu Âu. Điều này cũng cho thấy cần phân biệt ba khái niệm: quy mô toàn bộ chương trình, giá trị kế hoạch mua sắm được phê duyệt và số tiền thực tế đã được chuyển.
Vì vậy, không nên cộng 6,1 tỷ euro với 16 tỷ euro rồi viết rằng Ukraine “đã nhận 22,1 tỷ euro”. Con số 22,1 tỷ euro hiện phản ánh quy mô các kế hoạch mua sắm đã được chấp thuận, trong khi tiến độ giải ngân phụ thuộc từng hợp đồng cụ thể.
6,1 tỷ euro chưa được chuyển một lần
Theo quy trình Ủy ban châu Âu công bố, Ukraine sẽ đề nghị thanh toán trên cơ sở các hợp đồng đã ký với doanh nghiệp quốc phòng. Ủy ban sau đó kiểm tra các hợp đồng trước khi giải ngân, nhằm bảo đảm tiền được sử dụng cho những hạng mục đã thống nhất giữa Ukraine, các nước thành viên và Ủy ban.
Đây là điểm có ý nghĩa về mặt pháp lý và tài chính. Quyết định ngày 24/8 là phê duyệt các kế hoạch mua sắm, không phải quyết định chuyển ngay toàn bộ 6,1 tỷ euro vào ngân sách Ukraine.
Phần lớn hoạt động mua sắm dự kiến được thực hiện từ các doanh nghiệp quốc phòng tại Liên minh châu Âu. Ủy ban cũng cho rằng năng lực sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu cần được tăng lên để đáp ứng nhu cầu cung ứng.
Nằm trong khoản vay 90 tỷ euro cho giai đoạn 2026-2027
Cơ sở pháp lý của chương trình là Quy định (EU) 2026/467, được Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU thông qua tháng 2/2026, thiết lập Ukraine Support Loan với quy mô tối đa 90 tỷ euro.
Trong đó, 60 tỷ euro được dành cho tăng cường năng lực quốc phòng và cơ sở công nghiệp quốc phòng của Ukraine; 30 tỷ euro còn lại hỗ trợ ngân sách, hoạt động của Nhà nước, dịch vụ công thiết yếu và khả năng chống chịu kinh tế.
Ngày 23/4, Hội đồng EU tiếp tục thông qua quyết định triển khai, cho phép huy động tối đa 45 tỷ euro trong năm 2026. Cơ cấu gồm 16,7 tỷ euro hỗ trợ ngân sách và 28,3 tỷ euro dành cho năng lực công nghiệp quốc phòng.
Như vậy, khoản 6,1 tỷ euro ngày 24/8 không phải một chương trình hỗ trợ tài chính hoàn toàn mới được thiết lập độc lập. Đây là một bước triển khai cụ thể trong cơ chế tài chính 90 tỷ euro đã được EU xây dựng từ đầu năm.
Vì sao EU tập trung thêm nguồn lực vào phòng không?
Ủy ban châu Âu cho biết Ukraine ghi nhận 376 vụ tấn công bằng tên lửa trong tháng 7, và viện dẫn mức độ gia tăng của các cuộc tấn công để giải thích cho việc ưu tiên năng lực phòng không trong đợt phê duyệt mới. Đây là số liệu do phía EU công bố trong thông báo về quyết định ngày 24/8.
Hai ngày trước quyết định này, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng cam kết đẩy nhanh việc chuyển giao thêm năng lực phòng không cho Ukraine sau cuộc trao đổi với Tổng thống Volodymyr Zelensky. Reuters cho biết Kiev đang đặc biệt quan tâm tới khả năng đánh chặn các mối đe dọa từ trên không.
Các động thái cho thấy phòng không tiếp tục là một trong những ưu tiên trong hỗ trợ quốc phòng của châu Âu đối với Ukraine. Tuy nhiên, mức độ và thời điểm thiết bị được chuyển giao còn phụ thuộc hợp đồng, năng lực sản xuất cũng như quyết định của từng quốc gia và thể chế EU.
EU và các nước thành viên đã hỗ trợ hơn 220 tỷ euro
Theo Ủy ban châu Âu, kể từ năm 2022, EU và các quốc gia thành viên đã cung cấp hơn 220 tỷ euro hỗ trợ tổng thể cho Ukraine và người Ukraine. Con số này bao gồm nhiều cấu phần khác nhau như hỗ trợ tài chính, ngân sách, nhân đạo, kinh tế và quốc phòng, chứ không phải toàn bộ là viện trợ quân sự.
Trong số đó có khoảng 3,8 tỷ euro từ khoản thu phát sinh trên tài sản của Nga bị phong tỏa.
Vì vậy, khi so sánh các con số hỗ trợ Ukraine, cần xác định rõ chúng thuộc nhóm nào. Khoản 6,1 tỷ euro vừa được phê duyệt là mua sắm quốc phòng trong Ukraine Support Loan, trong khi tổng hỗ trợ hơn 220 tỷ euro có phạm vi rộng hơn đáng kể.
Tình trạng pháp lý của quyết định
Tính đến ngày 24/8/2026, có thể khẳng định Ủy ban châu Âu đã phê duyệt 6,1 tỷ euro kế hoạch mua sắm quốc phòng mới cho Ukraine. Đây không còn là một đề xuất đang chờ xem xét.
Tuy nhiên, cần tránh ba cách diễn đạt dễ gây sai lệch:
Không viết “Ukraine đã nhận thêm 6,1 tỷ euro”, bởi khoản tiền chưa được chuyển toàn bộ ngay.
Không viết “EU lập gói viện trợ mới 6,1 tỷ euro độc lập”, bởi nguồn tài chính nằm trong Ukraine Support Loan 90 tỷ euro đã được thiết lập trước đó.
Không viết “22,1 tỷ euro đã được giải ngân”, bởi đây là tổng giá trị kế hoạch mua sắm đã được phê duyệt sau khi cộng khoản mới với 16 tỷ euro trước đó.
